Бір күндік қарбалас барысында адамдардың шаршайтындығы табиғи заңдылық, алайда көптеген адам жұмыстан түскеннен кейін демалғанның орынына комп қолданады. Ал ұйықтар алдында комп қолданудың бес үлкен қаупін біліп алғаныңыз жөн.

15 жылдан асыпты интернет саласында жүргеніме. Бүгінге дейін біраз адам таныдым, таныстым, достастым, қастастым, кейін жаулармен де күшті дос болып кеттім. Қысқасы өмірімнің біраз бөлігі осы Қазнетте өтіп жатыр. Бүгін осы салада көрініп, кейін қол үзіп кеткен тұлғаларды еске алғым келеді. Бұл жігіттердің көп еңбектері болды. Бірақ түрлі себептермен қазір ІТ ортада емес. Мүмкін бір күні қайта оралатын шығар?..



Болатхан
Қазақша орта қалыптастырған алғашқы сайт Аколя (Akolya) деп аталатын. Қарапайым, пәлендей функциясы жоқ форум болатын. Алғашқы таныстықтар осы форумда басталды. Ол кезде әлі казах.ру форумы да жоқ болатын. Ешқашан ұмытпаймын бұл ұямызды. Мен үшін әлі ыстық. Қазір бұл ағамыздың қайда екенін білмеймін.

Футбол десе, қатынын төркініне жіберетін жанкүйерлер, атша шауып жүрмісіңдер?! Қалай, мониторға сәл еңкейіп, сол қолмен жақтарыңды таянып, ыңғайланып отырсыңдар ма? «Кім не жазды екен, ә?» миықтарыңнан мырсылдап. Футбол үшін көп сөздің қажеті жоқ, көпәріп деп ешкім оқымайды. Барынша қысқа етіп жазайын. Біршама уақыттан бері ештеңе жазбай кеттім. Жалпы, Керекинфоның «белсендісі» емеспін ғой. Менің Барсаға көкбауыр тұсымның бұратындығы жасырын емес-ті. Чемпиондар Лигасының 1/8 финалында Мансити футбол командасымен ойнайды. Жеребе осылай түсті. Бұл команданы зерттеуге тырысып көрдім. Мықты тұсы, әлсіз тұсы қайсы. Сұрақтарыма жауап іздедім. Біраздан бері Манситидің ойындарын әр жерін көріп жүргенмін, былай жақсы команда. Топтық кезеңде Мюнхен-Аренада Байернді ұтты. Кеше Мансити-Ливерпуль ойынын төреші «ойын басталды-ойын аяқталды» деген белгіні білдіретін ысқырық шалған кездерінен, яғни, басынан аяғына дейін көрдім. Команданы бір ойынына қарап, «пәлен екен, түген екен» деген таяз ойлылық пен футболдық мағынада дүмшелік болар. Манситидің бюджеті қомақты, футболшылары шебер. Бапкері — Пеллегрини деген азамат. Бұл азамат Испания футболымен етене таныс, талай жыл Ла Лиганың бірнеше командасында бапкер болған. Барсаны жақсы біледі. Командалары Каталония шеберлерімен сан мәрте кездескен. Манситидің ең мықты тұсы — қос қапталдағы жартылай қорғаушылар мен шабуылшылар. Испания футболымен таныс — испан Силва (Бұрынғы командасы «Валенсия»), Навас (Бұрынғы командасы «Севилла» — испан акцентімен), Негредо (бұл да «Севилладан»), ЯЯ («Барселона») және Серхио Агуэро. Коларов, Джеко, Фернандинио, Насри секілді футболшылар бар. Мықты әрі әлсіз тұсы — орталық қорғаушылар: Компани мен Лескотт. Қарсылас команданың шабуылшыларынан әр ойында кемі екі-үш рет «көз жазып» қалатын әдеттері бар. Қателіксіз адам болмайды. Есесіне, осы қорғаушылар қарсылас команданың айып алаңындағы стандарттар кезінде басып-жаншып, баспен гол соғып кетуге қауқарлы. «Зік» еткізеді, болды, доп қақпада! Барсаның шағын денелі шабуылшылары осы екі азаматты әбден терлететін түрі бар. Қақпашы Хартты Барса сынап көреді. Көбіне, қақпашылар жайлы көп айтылмайды. Ойын барысына қарай, дәлірек айтсақ, бабы мен бағына қарай жұмыс істейді. Ал, көрер қызық көбейсін! Әдемі футбол көру бұйырсын!

Жаңа жылды тойлау-тойламау, шырша қою-қоймау төңірегіндегі өте қызба, алай-дүлей жазбалар желтоқсан айында жазылады. «Жаңа жылды тойламайм» дейтін жандар:өзінің сол әрекетін абсолютті дұрыс деп, мақтан тұтып, Жаңа жылды мереке ретінде қарсы алатын адамдарды жек көріп, зілді сөздерін соларға арнап, шабаланады. Мұндайларды Жаңа жылды тойламайтындығы үшін емес, өз әрекетін өзгеге орындатқысы келгені үшін айналып өтемін. Шамасы жетіп, мүмкіндігі болып жатса әрекеті қарама-қарсыларды физикалық тұрғыдан мәжбүрлеуге ықыласты деп ойлаймын. Сауалнамаға жауап берейікЧ...

Сәлем, достар! Дәм-тұз бұйырып Түркияның Ескишеһир қаласын көруге мүмкіндік туды. Басты мақсат – биыл алғаш рет ұйымдастырылған Түрквижн байқауына еліміздің атынан шыққан Ринго тобына қолдау білдіру, жанкүйер болу.
Жұма күні түнгі бірде шығып кеттік. Таңертең қалада болып, кешке дейін қаланы қыдырып, кешке концертке кіреміз деп жоспарладық. Қолымызда жиырма билет бар. Жиналғаны он жеті студент. Әрине, қалта көтерсе барлығы барғысы келеді. Измирдегі «Қазақ мәдениет орталығның» басшысы Чаглар Ербек мырза жол қаражатының жартысын көтеріп арнайы көлік тауып берді. Рақмет!
Таңғы жетілерде Ескишеһирде болдық. Измирдің жылы ауа-райына үйреніп қалған біздер, тұманды, ызғарлы, аппақ жерді көргенде біраз абыржып қалдық. Измирдің желіне арызданғанымыз – тәлпіштік екен. )) Сол қалада оқитын қазақ студенттер қарсы алып, үйлерінде күтті.
Ескишехир десе, бірден еске админ Аршат түседі маған. «Менің Ескішеһирім» деп кемсеңдеп отырғаны елестейді.  Ескісін қайдам, жаңа әрі әдемі, сәнді көп қабатты үйлер көп. Шағын қала.

«Пленницы» (2013) — соңғы он жылдықтағы ең үздік психологиялық триллердің бірі. Күңгірт атмосферасымен, жаңбырлы ауа-райымен, өз рольдерін жақсы сомдаған актерларымен және үрей тудыратын саундтрегімен қамтылған кино. Фильм 2,5 сағаттық болса да, соңына дейін шиелініскен жағдайда отырасың.
Фильм, атынан-ақ белгілі, кішкентай екі қыздың із-түссіз жоғалып кетуі жайында. Дағдылы бір күнде, Массачусетс штатының кішігірім қалашығындағы екі отбасының бірінің үйінде қонақта отырған шағында болған келеңсіз жайт.
Күдікті ретінде тәтесінің қарамағындағы психикалық ауру жігіт ұсталады. Бірақ осы күнге дейін бір жұмысты сәтсіз орындамаған детектив ақыл-есі он жасар жігіттің мұндай қылмысқа баруына күманданып, түрмеден босатады. Себебі бұл маңда кезінде сексуалдық тұрғыда сотталған басқа да тоғыз қылмыскер бартын. Жалғыз күдіктінің босатылуына қарсы болған қыздың әкесі полицияға қарамай, уақыт өте қыздардың аман қалу мүмкіндігінің аздығын меңгеріп, «надейся на лучшее, готовься к худшему» деп өзінің тергеу жұмысын жүргізеді.
Мен үшін бұл фильм «қылмыскер кім», «қалай ұсталады» екен деген жай ғана тергеу ісі емес, нағыз драмалық шығарма, жан түршігерлік трагедияны көрсеткен сияқты. Басты рольде Анджелина Джоли ойнайтын «Подмена» секілді, бұл фильмде де уайымдап бітесің. Қайғылысы, бала ұрлап өлтіретін маньяктар жер бетінде баршылық. Сол себептен де болар, шын өмірге ұқсайтындықтан болар, біртүрлі қызымды есік алдына да жалғыз жібермеймін деген үрейлі әсерде қалдым.
Актерлік құрамға келетін болсақ, басты рольдерде Хью Джекман, Джейк Джилленхол ойнайды. Осы екі актердің арқасында сағатқа да қарамай, жүрегімді ұстап толқу үстінде отырдым. Көруге тұрарлық, әсіресе балалары бар отбасыларына көруге міндетті фильм деп ойлаймын.

Балалық шақта «неліктен» деп сұрақ қоя білмейсің, қолыңды созасың. Сондай заттың бірі сағат. Қоңырауы бар сағат. Қоңырауы соққанда шығаратын дыбысы қайдан шығады деп ойлайтынмын.

1 сурет. Қоңырауы бар сағат.

Қабырғада ілінетін маятникті сағатты да көрдік. Әр сағат сайын қоңырау соғады. Қоңырау дыбыстары жоғарғы ноталардағы әр тондағы дыбыстар.

2 сурет.Қабырғаға ілінетін маятникті сағат.

Қол шамасы сағат корпусындағы винтті бұрап ашқанға келгенде ішін аштым –ау!
Бірден олай-былай жұмыс істейді деуге болады.

Иә, газеттің дәурені өтіп барады бүгінде апталық газет күтпейсің, бір түймені бассаң бітті ғаламтордан не керек соған қанық боласың.
Бірақ газеттің өз оқырманы бар, олар әлі де жылдап жазылып, әлі де әр санын түптеп жинайды.
Осы газеттерді тек оқып қоймай күнделікті тұрмыстың біраз қажеттілігін жаратуға болады. Соның біздің ауылдағы көрнісі.
— Газет поштадан келіп оқылады, обедтте не кешкі шәй үстінде талқыланады. Бұл барлық жерге тән. Кей үйлер болады газетті нөмірлеп жинайтын бірақ қазір сиреп барады. Кей адамдар керек деген жерін қиып алып жинайды (мен сияқтылар ғо)
— Бейсенбіде келіп оқылған газет сенбі-жексенбіде апаммен және атаммен еріп (менде ата жоқ көргенім ғо) той-садақаға кетеді. Апам тойға газетпен көйлек-жаулық орап апарады (сол үйге берілетін сый), ал шалдар(аталар) түкіргіш ретінде пайдаланады (қандай түкіргіш екенін іштерің біліп отырғо).
— Сол той-садақаға келетін халық көп етке дастархан жетпей әбігер боп жатады сондайда тағыда көмекке газет келеді. 4-5 адамға бір табақ жасалғанда дастарханның жетіспеуі сірә заңдылық, ондайда сірә ешкім ешкімді сынамайды бір газетті жайып айнала кетеді. Газет жарықтық май алғыш қо сол жерде газет(қазіргі салфеткі негізі бізің ауылдан шыққан ғо) май орамал қызметін атқарып кетеді.
— Газет деген терезені, айнаның бетін тазалауға таптырмас құрал. Бұнымен сүрткенде барғо енді шиқ-шиқ етіп айнаны айнадай қылады (өз тәжірибемнен). Жасап көргендер бар шығар жасамасаңдар жасап көріңдер. Сосын бұрында ауылда свет сөніп қалғанда шам жағамыз ғо соның ішіне тазалайтынбыз. Кә, свет сөнбейді, шамдар мұражайда.
— Жазда енді көп керек бұл газет үйді қараңғылау үшін. Әжем осы кезде ұрсатын «неге қараңғылайсыңдар, ертең мәңгі қараңғылыққа кетесіңдер» деп. Бұл қараңғылық күз түскен ашылады күзде бәрін жинап аласың сап-сары қылып сосын жағ жібересің.
Қазір ондай жоққо, бірақ мен бірінші сыныпта жүргенде оған дейінгі оқушылардың оқулықтарын осы газетпен қаптағанын көргенмін. «Жас алаш» не «Егемен» дегеннің үстіне «Ана тілі» деп жазып алып жүретін. Кә, бұл да жоқ бала кезімде болды сіздерге де таныс шығар о, кезде қазіргідей «Жын(джин)» жоқ. Шемішкіні ұстақандап сатады (бір стакан 5 теңге) соныда газетке орап беретін.
Газет сосын қозы қуырдақ жегенде көп керек, сүйек орайсың, қол сүртесің майды жақсы алады. Негізі газет көп қызмет атқарады әжелердің қалтасында жүреді немересінің танауы үшін, аяқ киім су болса маңдайына сол газетті тығып сорықтырып аламыз. Әжетханадағы орны тұрақты ғо сірә.
Біздің ауылдың шалдары да айтқыш қо, «Жас алаш», «Егемен» сияқты газеттердің нәндігі туралы « бұл газеттердің басын оқып жатсаң, төменгі жағына ешкі тойып алады» деп жүретін.
Газет оқиқ десем күлесіңдер ғо, бірақ кітап пен газетті қолға ұстап оқығанның жөні бөлекқо(газетті оқып жатып ұнаған жерін сызып кетіп, кітапты келген жеріңнен қайырып кету туу, күшті ғо) мониторға қарап бажырайғаннан.

«Түңгі студиядағы»(Қазақстан) «Риясыз әңгіме»(Қазақстан):
— «Сөздің шыны керек»(31 арна) бүгінгі жүгенсіз кеткен билікті тәубесіне келтіру «Мүмкін емес...»(Еларна),- деді ел ағаларына өкпесі қара қазандай жігіт.
— Не болды сонша, Мәскеу бір күнде тұрғызылды деймісіз? «Бәрі де мүмкін»(Еларна)…
— Еее, шіркін, сіздерге салса, «Айтуға оңай...»(Қазақстан)
— 130-дан астам ұлт өкілдері тұратын «бірлігі жарасқан» еліміздің егемендігіне нұқсан келтіретін сөздеріңізді "қылмыс" деп тауып, осы отырғаныңызда «жаза»("Қылмыс пен жаза". Қазақстан) қолданайын ба..?!
— Маған үкім шығаратын сіз емес, "Өз сөзім өзімдікі"(31 арна).
— «Біз»(Хабар) "Ұлт мақтанышы"(Қазақстан) Елбасымыздың жарлығы бойынша Қазақстандағы 130 ұлттың дәрежелерін тең ету жолында маңдай терімізді аямай төгіп жүрсек, сіздейлер тірсектен тістеп, аяқтан шалып әлек.
— Сіздердің «тең ұлтты» мемлекет құрамыз деген сөздеріңізді жамылып, өз елімде өзгелердің үстемдік құрғанына шыдай алман. Біле білсеңіз, «Бұл — менің Қазақстаным»(Қазақстан). Өз жерімде өзім бас көтере алмайтын болдым ғой…
— Бұл сізді «Алаң»датпауы(Қазақстан) тиіс!
— Сіз өзі қазақтың жауы емеспісіз?
— …
— Сізге «Дауа» жоқ екен...,- деп ашулы жігіт орнынан тұрып кетіп қалды. Бірақ, әлі талай «Айтылмаған әңгіме»(31 арна) бар еді…