Ал нақ: қызыл қалы кілемді жайдық, шәкенжұлдыздарынсстың. Ерсілі-қарсылы кешкі көйлекпен жүрген секси қыздар. Қолдарында жартылай ішілген бокал (AKY да бөтелке), езулерінде күлкі.

Жазғы демалыстағы бітірген ісімнің бірі, көрші ауылға қарасты аумақта орналасқан «ыстық суға» түсіп қайтуым болды. Алғаш, 9 сыныпты бітірген жылы нағашы әжелеріммен бірге барып түскен болатынмын. Сырттай қарағанда елеусіз, қараусыз жатқан бұл ыстық судың емдік қасиеті мол. Жер астынан атқылап шығып жатқан суға, әркімнен естіп облысымыздың әр түкпірінен адамдар келіп, қона жатып, ем қабылдап жатады. Біздің барған уақытымыз, ауыл халқы үшін шаруашылықтың нағыз қарбаласқан шағы, науқан кезеңі, диқаншылықпен айналысатын тұрғындардың бақша дақылдарын күтіп-бағып жанталасқан сәті. Жылы судың басына барсақ, бізден бөлек Мақтарал ауданының бір тұрғыны шәйлә құрып алып, жатыр екен. Бізбен қатар, Шардара ауданынан тағы адамдар келіп, орналастық.
Мұнда ем қабылдаудың барлығы табиғи. Су фонтан болып шығады да, екі арнаға бөлініп ағады. Бір арнасына әйелдер, бір арнасына еркектер арнаны бойлатып, хауыз қазып, соған ыстық суды толтырып, суытады да, белгілі уақытқа түсіп шығады. Арнаның төменгі ағысына үлкен көлшікке айналған. Сол көлшіктің бастаңғы жағының қара батпағы да емдік үшін пайдаланылады. Осы жылы судың басында 4 күн уақыт өзімізше жақсы өткердік. Интернет, ТВ деп алаңдамайсың, суға түсіп келіп, терлеп жатасың, кітап оқуға да тамаша мүмкіндік болады. Фотоларыммен бөлісе отырсам, біраз нәрсе түсінікі болып қалады.


Судың көптеген емдік қасиеттері туралы айтылады. Менің өзім үш мәрте түстім. Ең алғаш барғанымды, аяқ-қолыма шығып, мазаны алған экземаны жазған болатын. Тері ауруларының барлығына да мың да бір ем. Сонымен қатар суының құрамында иод бар екенідігі, оның ЗОБқа таптырмас ем екенін айтты сонда бірге түскен бір кісі. Батпағының құрамы да минералды заттарға бай. Тіпті, Жаңақорғанның атақты шипажайларының батпағымен салыстырып жатады. Мұнда, ауруына шипа ізеп келгендер жиналады негізінен. Және, осы суға тамыз айында келушілердің қатары артып, 200-ге тарта адам жиналатын көрінеді. Қаладан апарған досымда кетерінде алғысын білдіре отырып, келесі жылғы демалысында тағы келгісі келетіні білдірді.

Әбілдің, кеше ғана бір банқіге бардым, типінақ, аноооу – 1920 жылдары жылы негізі қаланған екен, шешесс. Тіпті осылар неге Бауыржан Момышұлын пайдаланып жарнама шығармайды екен деп ойлап қоям (батыр амиго шегівалып соғысқа кетіп қалар алдында кассир болған). Аха шешесс: Баукеңді (Боряны өз арамызда солай атай береміз, дым ренжімейд) ана банқіге қимақ түгілі, «неге ғана келдім мұнда!» деген зармен шықтым. Әңгімем, айтыла-айтыла Жамал апай бесінші рет пластикалық хирургке жүгірген құсық қызмет туралы емес. Әңгімем – клиенттер туралы.

(Соңы. Басы — мұнда)

---

Жас қазақ: Орыстарда пушкинтану ол дүниеден өткесiн кемi елу жылдан кейiн басталды. Ал қазақта Абай қайтыс болған соң арада он-он бес жыл өтiсiмен-ақ ақын туралы сөздер айтыла бастады. Оған алашордашылардың еңбектерi куә. Бұл ұлысын тануда қазақтың орыстан зеректiгiн аңғартпай ма?

Өтежан Нұрғалиев: Алаш орданың ақындары Абайға мүлде ұқсамайды. Олар Абайдың әсерiнсiз, ықпалынсыз қалыптасқандар. Сендерге оңашалап айтайын, олардың бәрi – орыс ақындарының көшiрмесi.

Пайғамбарымыздың заманында бір мүмін: «Уа, Алланың елшісі менің жағдайым болмай жатыр, кедейліктің азабын тартып жүрмін» деп мұңын шағып барыпты. Оған Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.): «Онда үйлен!» деп кеңес береді. Үйленген мүміннің жағдайы жақсара қоймайды. Екінші рет тағы келсе, оған: «Тағы да үйлен!» деп айтады. Екіншісін алады. Өз басын зорға алып жүрген мүміннің жағдайы жақсара қоймайды. Үшінші рет Пайғамбарымыздың алдына келеді, оған тағы да "үйлен!" деп кеңес береді. Төртінші келгенінде тағыда "үйлен!" деп айтады. Міне осы төртінші әйелі ғана пысықтау болып, олар бірлесіп жұмыс жасап, жағдайын түзеп, оңалады. Бұдан шығатын қорытынды, болашағың әйеліңе тікелей байланысты. Түрлі пікірлер болуы ғажап емес, бірақ: «Жақсы әйел ерінің есіктегі басын төрге, жаман әйел төрдегі басын есікке жетелейтінін» атам қазақ тегін айтпаса керек.

Бұл баяғыда болған оқиға…

Әкесі мен баласы
Кішкентай кезімде бөлмеме барып жату мен үшін қорқыныш еді. Жарықты өшіріп, қараңғыда ұйықтау, айдалада жалғыз қалғанмен бірдей.

“Құран оқытамын, келіңдер”,-деп звондады қайным Қарқаралыдан. Руслан үйдің үлкені, бармаса болмайды. Автобусқа билетті бір күн бұрын алып қойдық. Қарағанды қақап тұр. Аяз қырыққа барған соң, мектептер мен колледждерде сабақ жоқ. Үй азынап кеткен. Жылытқыш қосып, бір бөлмеде қамалып отырмыз. Ертеңгілік күйеуім ұзатылатын қыздай боп ұзақ киінді. “Телефоным”,-деді Руслан кетіп бара жатып. “Қайтейін деп ең, бүгін барып, ертең келесің. Тағы жоғалтпақсың ғой”,-деп сөйлеп қоя бердім. Үндеген жоқ. Ай сайын бір телефон ауыстыратыны өзіне де аян.
Ойымда ештеңе жоқ. Университеттің бітпейтін қағазын басып отырғам. Қайным звондап тұр: “Руслан келді ме?”-дейді. “Келгені нес, сендерге кетті емес пе?-деппін жұлып алғандай. “Жол жабық екен, автобусты Қарағандыға қайтарыпты”. Мәссаған, содан Русланды іздеу басталды. Қалам ұстайды дегендердің бәріне хабарластым. Көрдім, білдім деген адам жоқ. Күні-түні телефонның құлағындамын. Соткасын бермегеніме өкінгенім ай. Бағдат Мүбәрәк “Сол күні автовокзалдан көргем, автобус болмаған соң такси іздеп жүрген”-деді. Қатты састым. Күйеу жоғалттым деп полицияға хабарластым. Полиция қызметкері келіп мынау асүй, мынау жатын бөлме деп үйімді фотоға түсіріп жүр. Ой, Алла-ай, мен күйеуімді Қарқаралыға жібердім десем, мыналар үйімді суретке алғаны несі деп таңғалдым да қойдым. Қоңыр күрте, қара малақай, қара бәтеңке киген адам деп Русланның түрін түстеп жазып алды да кетті.

Энгелсь ауылынан Бекзат деген жолдасы қоңыраулатты. “Аман Ахметжаннан естідім, Руслан жоғалып кетті ме? Қазір мен Қуаныш Медеубайға айтайын, суретін шығарып алып барлық кафе-мафелерді араласын. Вокзалда танысым бар, камерадан қарап береді”. Ішім жылып кеті. Айдалада жатып Русланға алаңдағанына. Сәлемі түзу болғанмен тонның ішкі бауындай араласқан емеспіз.

Русланның әләулайға хәләулай қосып, жоғалып кетуі бір бұл емес. Тек мына көк аяз құтымды қашырды. “Атының сыры иесіне мәлім” деген. Шаруасы біткен жерде жантая кететін әдеті бар. Қалтасында не телефон, не құжаты жоқ. Қарқаралыда қайныммен шамалас жігіт далада қап үсіп өліпті дегенді естігем. Үшінші күн дегенде шыдамадым, ауылдағы екі абысыныма келіңдер деп әлек салдым. Ондағы ойым ауруханаларды аралау. Кешке Қарағандыға шығамыз деді кіші келін. Қайынсыңлімнің күйеуі де осында. Мазасыз шақта Жеңісбек деген досы хабарласты. “Руслан қайда?” “Өзім де таба алмай отырмын.” “Жұбайы сен білмесең, кім біледі”,-деп сызылып тұр қарағым. “Сірә сен білетін болдың ғой”,-десем, иә қазір автобусқа отырғызып тұрмын дегені. “Көлік қатып қалып, осында сүйреп әкеп тастапты.” Уһ деп, жан-жаққа сүйіншілеп хабар жіберіп, қайным, абысыным, күйеу балам бәріміз күтіп алдық. Келген бетте төсекке тұмсығын тірей құлады.

Ертеңінде телефонның шырылынан ояндық. “Қайрат қой, үйіне қонбапты. Үйге шақырдым”,-деді Руслан. Күннің беті бері қарапты. Неше күн бір бөлмеге тығылған балалар кең дәлізге ойыншықтарын шашып тастап асыр салуға кірісті. Энгельстен Бекзат хабарласты. “Саған арнап сырға соқтырып жатырмын, келесі жоғалғаныңда бірден табамыз”,-деді есі шыға күліп.

Тура Русландікінен аумайтын қоңыр күрте киген Қайрат келді. Жұмыс қайда деймін. Жүріп жатыр дейді Қайрат еш саспастан. Екеуі тамақ ішті, ұйықтады, қайта тұрды, өлең оқыды. Кешкілік Қайрат үйіне жиналды. “Басқа жаққа бұрылып кетпейсің бе?”-дедім қадалып. “Жоқ”,-деді Қайрат жазықты жүзбен. Мен шығарып салайын деп лыпылдады Руслан. Бір-бірінен аумайтын қоңыр күрте киген екеу іркес-тіркес боп шықты. Содан бері ет асым уақыт өтті. Руслан жоқ. Қайрат та үйіне жетпепті.

Жалпы өткен жыл қандай жыл болды, немен есте қалды жаза отырыңдар.
Мен үшін төмендегідей болды.
Қаңтар — Жылдың басы жұмыс ауыстырумен басталды, Семейге іссапармен барып қайттым.
Ақпан — Керемет қырып жұмыс жасап жатырмын. Жаңа жұмысыма ризамын.
Наурыз — Алғаш рет Наурыз мерекесіне қатыспай қашып Форт Шевченкоға кеттім, (мекеме тіккен киіз үй, соны күзету, қазан ошақ тасу деген сияқтылар ғо). Қуырдақтың көкесі келгесін болды әрине, бірақ өкінбеймін.
Сәуір — Есімде нақты жоқ, бітпейтін жиналыстар айы болды.
Мамыр — 8 мамыр „Автокад оқиғасы 2„ лицензиясыз автокад орнату туралы ауызша бұйрықты орындамайтыным туралы жазбаша жауап бергенім үшін сөгіс алдым. Алғаш рет мекемемен жеңіс парадына шықтым. 10 куні жұмысқа зауқым болмай 3 күн ауырып қалдым. 14 күні жұмыстан кету туралы арыз жаздым.
Маусым — күтпеген жерден отпуск берді, ең аз отпускім 22 күн.
Шілде — Алғашқы ақысыз демалысым. Еркімнен тыс бессодержаниеге шықтым.
Тамыз — Ақыры жұмыстан шығып тындым. Жаңа жұмысқа кірдім.
Қыркүйек — Жаңа үйге көштік, енді ауылда тұрамыз.
Қазан — Ауылда сібет жоқ. 2 апта жүріп жалғаттық көптеп-көлемдеп.
қараша — Бітпейтін шабыспен өтті, нақты ештеңе болған жоқ айтарлықтай.
Желтоқсан — Алғашқы боран, қар, су жылтатын бойлерімді қатырып алдым, тесіліп тынды. 29 Желтоқсан балалар ойнайтын алаңға машинамды шығарып қойғаным үшін 6МРП штраф кидім.

«Иногда даже простая ракушка может вдохновить меня на создание новой концепции...» © Белгісіз атақты дизайнер

Темекі түтінінен буалдыр тартып, әбден ысталып қалған Хэтроу қаласының бір белгісіздеу келген шағын кафесінде саясат, Қызықстан мемлекетінің тағдыры мен болашағы және Қызықстанды басқарып отырған Елкәлласы деген атаққа ие еркектің ұстанып отырған бағыты мен бағдарының дұрыс-бұрыстығы жөнінде кесек-кесек ойлар айтылып, түйдек-түйдек дәлелдер келтіріліп жатқан шағы еді. Шаштараздың берекетін алып, басын олай –бұлай қисайтып қиылғанымен онысы былай халыққа көп байқала бермейтин прическасы бар төрт бас, сегіз қол және қызара жанған төрт шылым шоғы олай бұлай қозғалып, күңгірт кафенің ішіне жан бітіріп тұрғандай. Шылым шоқтарының траекториясына қарап жігіттердің әжептәуір қызып қалғаны байқалады. Бірақ осында әп-әсем отырыстың аяқ астынан кинодағыдай шытырман оқиғаға айналып кетерін кім білген…
Төрттік отырған столдың жанында аяқ астынан бір бейтаныс жігіт пайда болды да әй-шай жоқ бос тұрған орындаққа жайғасты. Төрт бас жаймендеп бейтаныс жанға сосын бір біріне бұрылды, әрқайсысының жүзінде «сен танитын ба едің» деген сұрақ жазылып тұрды.
-Танымайсыңдар нақ, хуйнақ болып келдім араларыңа – деді бейтаныс жігіт. Қараңғы болғандықтан бет-жүзі дұрыс көрінбеді, бірақ сақал-мұрты өсіңкіреп кеткені байқалып тұрды.
Төрттіктің арасындағы Нұрлан өзін әжептәуір көзі ашық көкірегі ояу азамат ретінде санайтын, қоғам проблемаларына құлақ тігіп, өзі сынды замандастары ойларына түскендерін жазып қоятын Терекинфо сияқты сайттарды тіміскілеп жүретін жігіт еді. Бейтаныстың сөзін естігенде осындай сөздерді бір жерден естіген сияқты әсерде қалды. Бірақ көп оқыған жан ғой, «кезекті дежа-вю болар» деп шешті ішінен. Қалған үшеу бөтен адамды аса жақтырмаса да қонақжайлық танытуға мәжбүр болды. «Кел-кел бырат отыр, танысып қояйық» деп қолын ұсынған Талғатқа (өзара Тәлян) бейтаныс жан бақырайып бір қарады да атын айтпастан қолын ұстата салды. Қасына жетіп келген даяшыға «Екі Хербес!» деп тапсырыс жасады. Түк түсінбей қалған даяшыға «екі Дербес» деп түсіндірді Нұрлан, неге екені белгісіз бір ішкі түйсігі осы бейтаныс жанды баяғыдан танитындай сөздерін түсіне бастады. Даяшы екі бөтелке сыра мен кружаны әкеліп столға тоқ еткізіп қойып жөнеле бергені сол еді, «Хуйып бермейсің бе не нақ?» деп бақ етті бейтаныс. Хэтроу қаласының осы кафесінде сервис және клиенттің көңілін табу деген ұғым мүлде жоқ болатын, кәдуілгі Техастағы салундардай дөрекі-жабайылау дәстүр қалыптасқан еді.Соны білмейтініне қарап қонақ Алмұртты немесе Басқала қаласынан келіп отыр-ау деп жорамал жасады жергілікті жігіттер. Бірақ Хэтроу тұрғындары соған қарамастан ерекше қонақжайлылығымен ерекшеленетін, сондықтан қонақтын сырасын қасында отырған Жасик құйып берді.
-Өлуін өліп болып жерлене алмау деген сұмдық екен әнасс, осындай сұмдықты Шива Шива болғалы да көрмеген шығар, енді жүріс мынау – деп бейтаныс жанның мұрнының астынан міңгірлеп бастаған сөзінің аяғы музыка мен у –шудан естілмей қалды. Сыраны сылқытып іше бастады.
-Шегіп алған – деп сыбыр етті Тәлян Жасикке.
-Отвечаю, с приветом — деді Жасик.
-Зомби сияқты ма бірдеңе – деп күңк етті компьютер ойындарын көп ойнайтын айтишник Ержан.
-Тастарыңды қатырмаңдар шешесс, туғалы бері шегіп келе жатырм, жынды болсам бүкіл Д.мемлекеті ғылым академиясының академигі қылып сайламас еді рухани тірі кезімде, оның бәрі сендер үшін хертегі… – деген бейтаныстың көтеріңкі дауыспен басталған сөзі тағы да міңгірге ұласып кетті.
Нұрлан тап осы кезде кинодағыдай жайды бастан кешірді: көз алдынан Терекинфодағы жазбалар шұбалып өте бастады.
Өз-өзіне келгенде өзінің «Рухани қайтыс болдым. Тәнімді кездестіргендерден оны күштеп көмуді сұраймын» деп шіркеудегі әулие әкейдей бірқалыпты-қатты дауыспен айтып отырғанын аңғарды.
-Танып қойдың ғо нақ, тасың жасайды екен әнасс, ия өлдім ал, енді Шива нәсіп еткен жолмен шала-шарпы өртеніп ағып кетейін десем мына құрыған Қызықстандарыңда Ганг өзені де ақпайды екен – сыра әсер етті ме, рухани қайтыс болған тән қорс-қорс етіп жылай бастады. –Тірісінде бас түйістіріп шай іше алмаған Раджамен өлгенімде бір өзенде қалқып жүруді де жазбады ғой бұл піьяншік құдай…
-Ганг болмағанмен Қайық өзені бар бізде, жыл сайын ондаған адамдар кетіп өліп жатыр, шүкір, ешкім қайтып келген жоқ – деп шамданып қалды Жасик.
-Онда көмейік әнасс, оның не айқайы бар – деп бастама көтерді Тәлян. Сыраның буымен балқып отырған саналарында қысқа ғұмырда жақсылық жасап тұру керектігі жөнінде ой жылт еткен болуы керек, бәрі Тәлянды бірауыздан қолдады.
-Күрек жоқ қой – деді Ержан. –Далада уже қыс, жер қатып қалған болар еще.
-Біздің үйден аламыз как раз төрт күрек бар – деді Жасик.
-Жерлеп болғасын моламның төрт құлағының бір жағына алтыбұрышты жұлдыз, бір жағына крест, бір жағына ай мен жұлдыз енді бір жағына алты қолы мен екі бұтағы бар Құдай мүсінін қойыңдар — деп өсиет жасады Тән.
Жер бетінің барлық дінін бір бойына сидырған Тән рухани тірі кезінде қандай жан болды екен деп тамсанып қалды жігіттер.
Сәлден соң қаздай тізілген бес сұлба қараң-құраң етіп тұманға сіңіп бара жатты…