Бүгін 11 қаңтар Халықаралық рахмет күні (International Thank You Day) екен. Бүгінгі күнді рахмет жинаумен өткізейік. Мен алғашқы рахметтерімді жинап жатырмын таңертеңнен бастап :)

Сіздерге де рахметтер жолдайын, осы сайтты қолдап, көркейтуге атсалысып жүргендеріңізге. Қатарымыз күннен күнге көбейіп келеді, қызық мақалалар, пікірлер де көбеюде. Блогшылар Құрылтайы да интернеттегі ресми алаң ретінде осы сайтты таңдап отыр.

Бәріңізге үлкен рахмет!

Құрметпен сайт админі Асау Бота

Махаббат машақатынан балшы-балгер, кемпір-сампыр жағалап кететін қыз-келіншектер аз емес. Қу сезім не істетпейді дейсің? Оның үстіне жауапсыз болса… Дәстүрлі «халық» балгерлеріне баруды өз басыма ар санаған мен, кәдімгі өзіміздің жатақханада тұратын, астрологиядан хабары бар докторантқа бармақ болдым (ғылымның көмегіне жүгінгеннің несі айып екен?).
Негізі, әлгі жігіт – экология ғылымдарының кандидаты, әйткенмен, астрологиямен шұғылданып жүргеніне 20 жылдай болыпты. Ақылы түрде келесідей қызмет түрлерін көрсетеді:
— сүйген жігітіңмен (қызыңмен) мінез сәйкестігі, ажырасу ықтималдығы;
— сенің жеке қабілеттерің, мінездемең;
— бизнес-серіктеспен сәйкестігің, бизнестегі жаңа бастамалар, келісім шарттардың сәтті-сәтсіздігін болжау, тағысын-тағы;
— белгілі бір мерзімге (1 жыл, 1 ай деген сияқты) жұлдыз жорамал жасау.
Көз таныс болған соң, ол маған ақысыз қызмет көрсететін болды.
Болаттың «атасының» рөлінде астрологиялық карта сызатын программа ойнайды. Сол картаға қарап қойып «пал аша береді» екен.
Ең алдымен, оған өз туған жылымды, айымды, күнімді (жобамен сағатына дейін) және туған жерімді айттым. Мені оған жетелеп апарған сезімімнің объектісі туралы дәл сондай мәліметті бердім (алдын-ала жасырын және астыртын түрде анықтап алғам). Ол барлық ақпаратты программаға енгізді.
Жауапсыз махаббатым екеуміздің астрологиялық картамыз мәз болмай шықты. Болаттың айтуынша, біздер бір-бірімізге мүлдем сай келмейді екенбіз. Жұлдыздарымыз қарсы болмақ түгілі, бір-бірінен теріс айналып кетіпті. Қосыла қалғанның өзінде, жолдың бәрі ажырасудың ауылына алып барады екен. Тура «шын «ғашықтар» қосылмайды, қосылғанмен бір болмайдының» кебі. Сезімімнің бір жақтылығына байланысты, Болаттың айтқаны жаныма майдай жағып, кәдімгідей жұбаныш болды)))).
Оны қойшы деп, жеке астрологиялық картама көштік. Қабілеттерім, потенциалым жағынан көп аса жаңалықтар ести қоймадым. Жалпы әдеттегі жұлдызнамадан оқып жүргендерді тағы қайталап айтып берді. Картам мінекей:

Жазу үстеліне келіп, сурет салуға жинақталдым. Қылқаламымды, бояуымды, ақ парағымды дайындап… не салсам екен деп, ұзақ ойландым.
Бір кезде үстел шетінде тұрған журналға көзім түсті. Ішін біраз ақтардым. «Такая разная любовь» тақырыбымен Лия Жанның мақаласын көріп: -пффф, тағы да сол жоқ сезімді жырлап… осы ел шаршамайды екен-деп, енді болмағанда журналдың бетін жаппақ болып оқталғанымда, мақаланың ішінде көргің келмесе де, көретіндей үлкеен шрифтпен жазылған: «не лучше ли, когда у вас есть парень без цветов, чем цветы без парня?» деген сөзді оқығаным сол екен, көмейіме тұрды да қалды.
… Жоқ, мен сурет салмаймын. Дәл қазір мен, ішімде сілкініс жасаған осы сөзге қатысты ішкі толғанысымды жазамын деп түйдім. Ішім алай-дүлей. Айтарым көп. Батылым бір жетсе, бір жетпейді. Неге бұлай екенін, жазған дүниемді оқу барысында түсінерсіздер…
Биыл 23-ке келемін. Жиырманың белесін аттай бергеннен «тұрмысқа қашан шығасың?», " жігітің бар ма?" деген сыңайлы, сындарлы сұрақтар көп қойылып жүр. Мені жиырмадан асқан қыздар түсінері анық!)
Өз-өзім болып, бүгінгі күнге дейін тұрмысқа шығуды, ақ көйлек киюуді армандап, болмаса, мақсат тұтып көрмеппін. Адам, анық танымаған нәрсені қалай армандауы мүмкін? Мен түсінбейді екенмін.
Әлгінде айтқан сұраққа кездескен сайын, не айтарымды білмеймін. Айтарым жоқ болғандықтан емес, көп болғандықтан. Ұзын сонар себебіңді кім тыңдап тұрсын? Бәрінің мақсаты, әйтеуір сол сұрақты қою. Әрі қарай адам қандай ойда қалатынында шаруалары бар ма, жоқ па?.. "Өз адамым жолыққан жоқ" дейсің сосын, бар айта алатының. «Ол неге жолыққан жоқ? Ол қандай адам соншама, сен таппай жүрген?? Кәрі қыз болып қаласың! Тәкәппарланба! Көп таңдайсың! Таңдай берсең, тазға жолығасың!...»)))
Не демейді біздің жұрт!?)) Шіркіндер-ай! " Жаны ашығаннан, алаңдағандықтан" айтады да… Басқа не дейсің?)
Осы тектес сауалдар әбден титығыма тиді ме екен? Әлде, осындай сұрақпен мазасын кетіріп жүрген қыздарға болысқым келді ме екен?.. Әлде, жаңада айтылған сөздің «не лучше ли, когда у вас есть парень без цветов, чем цветы без парня?» дегені, өз көзқарасыма кереғар болғандықтан ашуландым ба екен?.. Осыны жазуға мені бір күш жетеледі. Олай болса, жиырмадан асса да, жар таңдап жүрген сияқтанып, шын туайтында жай ғана өз өмірлерін сүріп жүрген қыздардың атынан жауап берейін. Құрдастарым айып көрмес!
Ұнату-бәрімізге тән дүние. Дегенмен, қазіргіге қарағанда, бұрындары бұл дүниеге көбірек сенген сияқтымын. Бәріне арман, он сегіз жасымда, сондай бір көктем менің де көңіліме келіп тұрақтады. Бойжеткендіктен бе, бойжеткенім жайында ой жеткендіктен бе, сол бір азаматтың адамгершілігіне, ер мінезіне, ақжарқын көңіліне ешкімді ұқсатпай, ұнату легімен өлең жазып, содан кейін ешбір жанды ұнатпастай, ендігі дәл сол сияқты жан жолықпастай болған. Бірақ, «нәзіктік көңілден биік пе ең? сезімді білдіру жат маған...» демекші, өлеңіме сыйған сезім, өмірімде айтылмай, сол қалғаннан, мол қалды… Бірнеше жыл өтті. Кейіннен "әр құпияның ашылар күні бар" деп, текке айтылмағанындай, мен өлең арнап жүрген сол уақыттарда, сол жанның да жүрек кейіпкері өзім болып жүргенімді білмеппін. Алайда, ендігі кеш. Аз да болсын есейіп, ес кірген соң, өткенді қазбалап жату, тағы ерсі. Бұл оқиға солай аяқталды. Мүмкін, сол кезеңдерде сол адам батылдау болғанында, мен жиырмадан кейінгі қойылатын сұрақтарға ұшырамас па едім? Кім білсін… Ойлаудың өзі күлкілі..) Ол жылдардан бері талай адам жолықты. Талай адам көңілін білдірді. Біразының батылы жетпеді. Батылы жетіп, өз ойларын білдіре алғандар, жақсы досқа айналып, о баста түсіңнің суықтығынан, сыр білдірмейтін болмысыңнан сескеніп, бетімді қайтара ма деп бір ауыз сөз айта алмай жүргендерін, шындығында, ақжарқын, қарапайым екендігіңді айтып, кейіннен ақтарылған жандар қаншама… Не істейін енді? Болмыс та осы, бояу да осы! Суық көрінеді екенмін деп, елдің бәрінің бетіне қарап күле бермейсің ғой.
Мұны айтудағы мақсатым өз өмірімді жарнамалау емес. О баста айтқанымдай, көп қыздардың, қызғалдақтардың көңіл түкпірінде жатқан ойларын жеткізу.
Сыртқы кейіп көбінде алдамшы келеді. Адам өзінің келбетін таңдап алмасы бәрімізге аян.
Сол себептен, жанын білмей, бағалауға асықпайық. Бақыт үшін күресіңіздер! Бүгінде біреуді ұнатқан болсаңыз, мейлінше ішкі сезіміңізді айтып қалуға асығыңыз. Өкініште қалмай, тәуекелге барыңыз. Алайда, мұны қаракөз қазақтың қыздарына айтпаймын! Жан оты өшіп, жүрек тоқтап қалса да, қыз балаға әуелгі болып, сезімін білдіру-мүлдем жарасымсыз дүние! Қазақ қызы қашан да нәзіктігін, абыройын жоғалтпауы тиіс! Мен мұны ер-азаматтарға айтқым келеді! Жүрегің қалаған дүниені жасамай, батылдыққа бармай, екі есе өкініште қалғанша, тәуекелге барып, бір рет өкініште қалған артық!
«Ақылды адам-ақылынан адаса ғашық болса да, ақымақтарша ғашық болмайды» дейді ғой. Сондықтан, ақылды-батыл болыңыздар! Олай дейтінім, күнделікті өмірде де, әсіресе ғаламтор желісінде, арзан қызығушылықтың артына еріп, танымаған бойжеткенге ағынан жарылып, жоқ сезімді бар қылып, танысуға ниеттенген жігіттер легі көп көрінеді. Батыл болу сол екен деп, бей-берекет кететін жандар бүгінде жиі кездеседі. Сол себептен, алысқа бармай-ақ, өмірімде кездескен шағын жағдайлардан мысал келтірейін (бір бейтаныс жігіттің жазғаны):

Бірінші жағдай:
-Сәлем, сұлу ханшайым!
-Сәлем (ой, жағымпазым-ай...)
-Қалайсың?
-Жақсы. Өзің? (Бұрыннан таныс адамша… мәдениетті адам, бейтаныс адаммен амандасқанда «сіз» деп бастамаушы ма еді?! Мейлі, сен деген екен, сен дейік!)
-Жақсы.
-…
-Танысуға қалай қарайсың?
-Айып етпе, жоқ.
-Өкініп қалмайсың ба? Ойлан?
-… (О Құдай! Өкінетіндей өмірімді арнап қойыппын ба?)) Қатырады ә!?)))
-Аууу…
-Орманда емессің. (Оның үстіне дөрекі!)
-Мүмкін танысармыз?
-… (Не деген намыссыз еді! Өзіңнен көр! Мазалап қоймады ғой! =»Заблокировать=» Удалить из друзей! Парақшаңнан кері қайтқан лайктар)))

Екінші жағдай:
-Сәлем
-Сәлем
-Қалың қалай?
-Жақсы. Өз қалыңыз қалай? (Бұл ла сондай...(( Ал, «сіз» деп көрейік, түсінер..)
-Жақсы.
Не істеп жатсын?
-Ештеңе. (А жоқ, ұқпайды екен.)
-Не жаңалық?
-))) Еш. (Менің өзім жаңалық болып тұрмын ғой қазір))) Танымайтын адам да осындай сұрақ қояды екен-ау))
-Ммм
Таныс болайық?
-… (Бағанадан бері не бастап отырмыз сонда?))
-(Есіміңді 2-3 қайтара жазып жібереееді)
-(Несіне сөйтеді екен?? Оқыған болсам, жауап беремін. Жауап бергім келмесе, жүз рет жазса да, жауап бермеймін.)

Үшінші жағдай:
-Сәлем
-Сәлем
-Қалыңыз қалай?
-Жақсы, рақмет.
Өз қалыңыз қалай?
-Жақсы, шүкір.
Не істеудесіз?
-Кітап оқып, тв көріп, муз. тыңдап т.б. (Не істеп жатсаң да, осылардың біреуін жазасың, әйтеуір))
-Ммм.
-Сіз?
-Мен де.
-Қайда оқисың?
Қайда жұмыс істейсің?
Қай жақтансың?
Осы тектес сұрақтар легі кетееді сосын. Отырасың сауалнама толтырғандай болып...)) Кейде, көңілге қарап, достықтарын қабылдап аласың да, осылай келе беретін беймаза, бір сарынды сұрақтардан жалығатыным соншалық, ееең қысқа биографиямды көшіріп, жібере саламын.
Ал шындығында, айтпағым, мүмкін ғаламтор арқылы кездесіп, отбасын құрып, өз сыңарына жолыққандар бар шығар. Дегенмен, шын сезімді ғаламтордан іздеу-бұл мен үшін барып тұрған ақымақтық! Отбасын құру-өте жауапты қадам екенін ескерсек, жолыққан жан сенімен өмір бойы ғұмыр кешетінін ескерсек, және сол адам болашақ балаларыңның әкесі, болмаса, анасы екенін ескерсек, бұл жағдайға қалай болса, солай қарай алмайтынымызды да ескерген жөн!
Мейлі көп таңдайсың десін! Таңдау керек! Өйткені, бұл сенің өмірің! Сенің өзім деп тапқан адамың-болашақ балаларыңның әкесі! Оларға берілетін тәрбие! Сенің ең жақын болуы тиісті адам! Сенің тірегің! Сенің келешегіңнің сапасы! Түптеп келгенде-сенің жан жолдасың! Сен тек ол адамға тұрмысқа шығып қоймай, түбегейлі өміріңді өзгертесің!
Таңдау деген сол екен деп, біреуден-екіншісіне, екіншісінен-үшіншісіне, гүлге қонған көбелектей ұшып-қонып жүрген қыздар қаншалық! Шындығында, мына жарық әлемде бізге тиесілі-Ар ғана! Егер ардан айырылсақ-бардан айырыламыз! Онда біздің ешкім болмағанымыз!
Жанға талғампаздық-жүрек тазалығының биік сатысы!

Аяулы қыздар, қай уақытта да, қандай жағдайда да, болашақ ана екендеріңізді ұмытпаңыздар! Ойлаған адамның жолықпауы-жолыққанның бәріне жол беру емес! Бүгінгі жасалған әрекеттер үшін, ертеңгі күндері жауап беретіндеріңізді жадыларыңызда сақтаңыздар! Шынайы баққа сеніңіздер! Сол сенімдеріңізге лайық болыңыздар!

Ардақты азаматтар, ұлттық мүддені қорғаңыздар! Қыздардың қылығы-тікелей сіздерге байланысты! Сіздер нені бағаласаңыздар, қыздар соны жағалайды! Түрлі-түстінің бәрі гүл емес! Түнергеннің бәрі-түн емес! Тани біліңіздер! Бәрі де өз қолдарыңызда! Ақылды-батылдық тілеймін!

Құрметтілерім, жандарыңызда жүрген адамға «барлап» қараңыздар! Бақытыңызды көресіз бе? Көрсеңіз, қуаныштымын! Сөзбен абай болыңыздар! «Кәрі қыз, сұр бойдақ» болып қалу қорқынышы-ентелеп, ерте келген кемшіліктердің бастауы болмасын! Байқағыш болыңыздар! Ұмытпаңыздар, Құдай ешкімді ұмытпайды! Тағдырды асықтырмаңыздар! Жоқ іздеп, қапаланып, барды көрмей-көр соқырлыққа бой ұрмаңыз! Әркімге бұйырған бақ бар! Сабырлы болу-ең ұлы бақыт!

Бүгінде ойымызды сан-саққа жүгіртіп, әр нәрсеге бір елтіп кететіндей менмұндалап тұрған жылтырақтар көп. Сәл аяңдап, айналаңызға қараңыз. Ой жүгіртіңіз. Қайғырмаңыз!
«Жап-жас пессимисттің түрінен асқан қайғылы көрініс жоқ» дейді. Онсыз да, толғандырар, ойға батырар жайы көп жалғанда, жарқын жүзімізді мұң шалмасын!
Адамдардың ішінен адамды, сол адамнан ғаламды көрсеңіз, өз адамыңызды жоғалтпаңыз! Күресіңіз! Кеш қалмаңыз! Ақиқатында, бәріміз де ет пен сүйектен жаратылған, қарапайым адамдар екеніміз анық. Артық айтылған сөздер болса, айып етпеңіздер! Жауапкершілігін өзіме алдым, жеткізер жан болсын деп! Ертеңіме сенемін!

2015 жылы жазда жақсылап тоналған соң бұл мәселеге ерекше мән беретіндердің бірімін. Супержүйе, ақылды үй орнаттым деп айтпаймын, әйтеуір, тоналудың алдын-алуға көмектесетін қарекеттер жасаудың о жақ, бұ жағы. Өзім қабылдаған және/немесе оқып білген сақтық шаралары мен профилактика жұмыстарын айта отырайын, мүмкін біреуге көмегі тиіп қалар.

Пәтерің тоналды ма? Ұры табылып, тиісті жазасын алатыны туралы, шығындарыңды қалыпқа келтіретің туралы армандамай-ақ қой. Бірақ полицей шақыру қажет — оларда тоналу статистикасы жасалады, ал ашылмаған қылмыс олардың жұмысы үшін минус екені белгілі. Дей тұрғанмен, полиция пәтер тоналу жағдайын ұсақ-түйек деп қарайды, сәйкесінше тергеу жүргізбейді, ұрыға іздеу салмайды. Олар мәселені қалай шешеді? Кездейсоқ қолға түсіп қалған қылмыскерге сол аудандағы фактілердің бәрін мойнына іліп жібереді, болды.

Сондықтан ешкімнен көмек күтпей бәрін өз қолыңа ал. Алдын-алу шараларын жүргіз.

Құлып
Мен тоналғаннан кейін бірден сенімді кілт іздей бастадым. Әлгі есікпен бірге келетін стандарт құлыпты ашу «шессекунт» екен. Сондықтан «штаттық» құлыптарды алып тастасаң да болады. Негізі бір есікте кем дегенде екі кілт болу керек дейді. Менің есігімде екеу — біреуі өзінікі, біреуін бөлек орнатқам (суретте: сол жақта стандартты құлыптың ашары, оң жақта «Меттэм» деген брендпен шығатын құлыптыкі).

Ұзын ашары бар құлыптарды аша алмайды деп ойлап қалма. Ашылмайтын құлып жоқ дейді халықта. Тек күрделі болған сайын ұры да шаршай бастайды, сақтық шараларын ұмытады, тықырлап-шылдырлап көршілердің назарын өзіне аударуы мүмкін.

«Меттэм» типтес құлыптың бір кемшілігі — кілтін жоғалтып алсаң есікті бұзуға туралы келеді. Есікке зақым келтірмей, отверткамен, басқа да құралдармен бұрап ашу мүмкіндігі төмен.

Айтпақшы, құлыптар нарығында ресейлік «Берьер» брендін мақтайды. Механизмдері күрделі, бұзып ашу, көшірмесін жасау мүлдем мүмкін емес дейді. Бағасы да сәйкесінше, 40-50 мың теңге тұрады.

Есік-терезе
Кілтім сенімді екен деп есікті де естен шығаруға болмайды. Бір тепкенде ашылып кететін жеңіл есік орнатсаң кілттеріңнен пайда жоқ. Есіктің материалы қатты металлдан болуы керек. Ақшаң жетсе екеуін орнатып таста. Ұрылар әдетте бір есікті ашуға 5-10 минут жұмсайды. Ал одан ұзаққа созылып кетсе тәуекелге барып жатпайды, құрысыншы деп кетіп қалу мүмкіндігі жоғары. Есіктің екеуі де сыртқа ашылған дұрыс, ішке ашылса — бір теуіп кіре салады.

Терезелердің ашылатын бөліктері адам сыймайтындай тар болғаны дұрыс. Әрине, бірінші кезекті әйнек пен жақтаудың беріктігі. Бір жаққа шыққанда терезелердің міндетті түрде жауып кет. Жоғарғы қабатта тұрам деп мақтанба, төбеден арқанмен түскен фактілер бар.

Блеф үркітулер
Ұрылар назар аударатын нәрселер бар: үйде адамдардың болуы, пәтердің күзет органдарымен қорғалуы, т.б… Яғни үйің немесе пәтерің қараусыз қалмағанын көрсетуің керек. Ол үшін сыртқы есікке танымал күзет фирмасының логосын жабыстырып қоюға болады (типі, бұл үйге «Сақшы» күзет фирмасы қызмет көрсетеді, телефон: ...). Әрине, эффектісі жоққа жақын. Бірақ өмірінде күзеттен қашып көрген адам болса, әлгі жапсырма қағазды көргеннен кейін ойланып қалуы мүмкін.


Дәлізде радио, музыкалық плеер секілді, әйтеуір дыбыс шығарып тұратын аппарат жұмыс істеп тұрғаны дұрыс. Сырттан келген адам үйде кісі бар деп ойлап қалсын.

Есіктің жоғарғы жағына камера орнатып қой. Қазір ешбір техникалық қызмет көрсетуді қажет етпейтін автономды камералар бар, солардың бірін сатып алсаң болады. Олардың жазбалары әдетте компьютерге немесе смартфонға келіп түседі. Дұрысы, әрине, бір фирманың көмегіне жүгініп сигнализация орнату. Бірақ бәрінде бірдей ондай мүмкіндік бола бермейді ғой. Шын камераға ақшаңды қимасаң муляж камералар сатып алуға болады, 2-3 мың теңге тұрады. Олар ештеңені түсірмейді, жай ойыншық қана. Бірақ сыртқы түріне қарап муляж екенін біле алмайсың.

Осы кезге дейін таныстарымнан небір тонау оқиғаларын естідім. Бәрінде дерлік ірі сомада ақша қолды болған. Үйде ешқашан ақша сақтама. Алысқа жол жүрсең бағалы заттарыңды табылмайтындай етіп жасырып кет, не сенімді біреулерге тапсырып кет.

Ең бастысы — үйдің сырын көршілеріңе айтпа. Әдетте ұрыларға хабар жеткізіп тұратын жансыз — өз көршің болып шығады.

Тауық — үй құсы, қуырып та, қайнатып та жеуге жарайды, күн шықпай жатып қыңқылдап, үй иесінен боғауыз естіп жататын да құс. Эволюциядағы көзге ілігерлік жетістігі — етінің тәттілігі. Ұша алмайтын лузерлігіне қарамастан, адамның таңдайын үйіріп әкетіп, тірі қалды деген де болжам бар.

Тауықтың миы — адамның шексіз сарказмының, біреуді қорламақ кезде қолданылатын сын есім рөлін атқарып жүрген органдарының бірі. Егер өзіңе қарата, «тауықтың миындай миың жоқ екен» десе, оны игі мақсатпен айтып тұр екен деп ойлаушы болма.

Айтпақшы, салыстырмалы түрде, адам заты тауықты қолға үйреткеніне мыңдаған жыл болса да, қазақтардың қорасында пайда бола қойғанына ұзақ уақыт өте қоймады. Сондай-ақ, адамдар тауықты қолға қалай үйреткендігі туралы дерек аз, кейбіреулер бастапқыда тауықтың тұқымын өзі басып шыққан деп те жатады. Дегенмен, ол ақпарат көзі сенімді деп айта алмаймыз.

Бұның бәрін неге айтып отырмын? Қазіргі эрудиция мен білімге ұмтылу тауықтың миындай әрекетті ғана қажет етіп жүр. Сұрақ қоя қалса, интернетіңді қоса салып, ақпаратыңды оқисың да сол мезетте «о, шешесс, не деген мүкәммал бас» сыңайлы лулздарды жинап алып, артынан тарс ұмыта саласың.

Так ышто, тауық милардың дәуіріне қош келдіңдер, бәрің.

Star Wars-қа барып келдім. Жетінші эпизод қой. Жабық көрсетілім деген аты болмаса, сол баяғыдай қытыр-қытыр поп-корн жеп, телефонға шұқшиған, бірі кіріп, бірі шығып, сеңдей соғылысқан жұрт. Кино көруге қашан келеді екен жұрт?!

Күзбен бірге «депресняк» ұстап қалатындар бар. Жыл мерзіміне байланбай, тұрақты түрде күйзеліске ұшырайтындар да кездеседі. Көпшілігіміз кем дегенде бір рет «ит-өмірден» түңіліп, әлдебір жаққа көшіп кетуді, ойланбай әлдебір дүниені бастап кетуді немесе бірдеңе істеп тастауды ойлап көрдік.

Үйдің қасында үш банктің филиалы бар. Ертеңгісін бағам қарау әдет болды. Жұрт сияқты мен де уайымдаймын (Шүкір, екі бала бағып отырған жайым бар). Бірақ ойлап-ойлап, тап менің уайымдағанымнан көп нәрсе өзгере қоймасын түсінідім (бұл үшін, негізі, көп ойланудың керегі жоқ). Ендеше не бас ауыртатыны бар. Көппен бірге көрерміз. 1999 жылы да тірі қалдық қой. Ал білесіз бе, сол жылы девальвациядан бір күн бұрын жампозым Ақтөбеден Алматыға аттанған екен. Пойыз екі күн жүреді. Барам дегенше теңге екі есе арзандап, қалтадағы ақшасының құны қалмапты. Бір досымыз дәл сол уақытта шетелге жарысқа аттанған. Оның жағдайын елестетіп көріңіз. Қазіргі жағдайымыз жақсы емес пе? Банктер бар, ақша аударымдары бар, әйтеуір амалын табуға болады. Одан да бір күліп алайық.

«Дүйсенбі» деген сөзді естіген кезде көпшілігіміздің көз алдымызға аптаның бірінші күні жұмысқа асыққан адамдар мен мектепке бара жатқан балалар елестейді. Бұл күнді «Ауыр күн» деп те атайды. Тіпті «Бұл күні қарыз берсең, шығын көп болады, ал жолға шықсаң, сәтсіздікке ұшырайсың» деген сияқты жаман ырымдар да бар.

Кешті асыға күттім… Әлі де күтсін, тағатын тауыссын деді ме, күн көккжиекке тіреліп алып, батпай қойды.Сағаттың әр тілі зіл байлап алғандай алға жылжымады. Күндізгі бар тірлікті құшағына алып, қалғып кететін мынау тар қала бүгін сергек. Өтпей қойған уақыттың кербездігі есіме Оны салды. Сағынсын, зарықсын, ең соңғы шыдамы таусылып барып, аяғыма егіле жылап құласын дейтіндей Оның асқақ тұлғасы мен алға жылжымай қойған мына уақыт екеуі егіздей. Өксікке тұншығып өліп қалмаудың амалын іздей бастадым. Ең болмаса өзімді өзім жұбатайын дедім. Тұңғиыққа батып бара жатып, қолына түскенді қармап қалғысы келеді екен адам, ал, қармап қалғаныңыз қандай нәрсе екені маңызды емес. Ішкілікке салынып кеткен туыс ағамды сөккем, сөйтсем, батып бара жатып қармап қалғаны – қу арақ екен. Біреудің ішіне үңілмей жатып, сыртынан жазасын дайындап қоямыз.… Жиналған адамдар арасынан Жұбанышымды іздедім. Менің құтқарушым сол болуы керек. Бір мейірге шөлдегенде шөліңізді басатын су болмаса, у ішесіз… Әйтеуірі, жұтылатын, кеуіп қалған көмейіңізді жібітер сұйықтық болса болды.…
Жұбаныш әдеттегідей қоңыр көздері күлімдеп, ортада жүр. Мен ол үшін әншейін көптің бірі шығармын. Назарын аудартатын ерекшелігім жоқ, ерекше көрініп те әуре болғым келмеді. Бәрі биге көше бере, бойымдағы соңғы батылдығымды жинап алып, жанына жетіп бардым да, қолынан ұстап алдым. Түк түсінбей абдырап тұрды да, күліп жіберді:
— Айым, қалайсың?
Үнсіздік… Басқа уақытта томаға тұйық жүретін мені түсіне алмай қалды, мүмкін мас деп ойлады. Маған бәрібір еді. Соңымнан соттап, арымды таптап, елге күлкі етсе де бәрібір еді.
Өле алмай шалажансар болып қиналып жатқан кезде, ажалдың қалай келері маңызды емес. Теріңді тірілей сыпырып алып, отқа шыжғырса да, денеңді бөлшектеп, балталап шапса да, өңешіңді үзердей қылқындырса да — ауруы бірдей еді. Ақырымды ойлауға мұршам жоқ. Оның жерлеп кеткен сезімін өлтіріп алмай, бір назарға ілігіп кетсем дедім. Әйелді өлтіруге көп күш жұмсап керек емес, бар болғаны назар аудармасаңыз болды. Өз-өзінен солып қала береді. Әйел күн сайын не үшін таранып, боянып, әдемі киінуге тырысады? Әрине, сүйікті болу үшін, елеусіз қалмау үшін. Әйелді жалғыз өзін иесіз аралға апарып тастасаңыз осылай сыланып, таранып, әдемі болып жүрер ме екен? Жоооқ, егер өзін енді ешқашан ешкімнің көрмейтінін түсінген күні-ақ, босаңсып сала береді. Шашына қызылды-жасылды гүлдер тағып, айна алдында өз-өзіне ұзақ сүйсінуін қояр еді. Ал, мына қоғамда елеусіз қалғанының өзі соңғы үмітпен айна алдында таранады: «Тамсанар біреу...»
Менің күйіп-жанғаным, өртенгенім Оның самарқаулығын жібіте алмады… Оның алдында өзімді ұмытқам, ұят, ар деген ұғымдарды ойдан шығарылған далбаса деп сендіргем өзімді. Бәрі бекер екен. Өз-өзіме өлім жазасын кескенімді ұқтым. Көрден мені ешкімнің алып шықпасын ұқтым, өлген күні жұмаққа апарар деп ойлауға алып қойған соңғы Үмітімді пайдалануға көштім. Үмітім– Жұбаныш еді.
Қолынан ұстаған күйі көлеңкелеу бұрышқа жетектеп әкелдім. Жұбанышым да ақырын көрейін дегендей соңымнан еріп келеді. Билеген сайын қызынған адамдардан алыстай бере тоқтай қалдым да, ерініне қадалып, ыстық сүйіске көміліп кеттім. Тоқтатып, себебін сұрап алуға еркектігіне сын көрді ме, ештеме сұрамастан аймалай берді. Бірнеше күннен жиналған ыза, ашу, көрген жәбірдің есесін ащы сумен емес, сүйіспен де қайтаруға болады екен.
— Қазір, қазір...-дей берді жан-жағына қарап. Ып-ыстық сүйіске тұншыға бердім, бір сәтке тоқтап қалсам, ойымның өзгеріп кететініне, Оны осы уақытқа дейін аңсап келген бар болмысым кері өз қалпына түсіп, тағы да зарығып кететініме, алдымдағы Жұбаныштан айырылып қалып, қайтадан түбі жоқ табытқа ұқсас суық ойдың тұңғиығына батып кететініме күмәнім жоқ еді. Өзіме ойлануға мұрша бермедім, Жұбанышымды да ойлантуға уақыт жібермедім.
Ақыл-деген суық, кез-келген құбылыстың алдын алып, өзге арнаға бұрып жіберуі мүмкін. Нәтижесінде өзіңнің қалауың емес, өзге біреудің өміріндей жат дүниеге тап боласың, көп ойланып-толғанған сайын болмысыңды, ішкі қалауыңды, сезіміңді, өзіңе ғана тән ерекшелікті жоғалтасың. Міне, мен осындай қорытынды ойлап таптым өзім үшін, бірақ өзгелерге бұл тәсілді тиімді деп ұсынған емеспін.
Ойланбай жасаған ақымақ қадамың өміріңдегі ең ыстық сәт болып, есіңде қалып қоюы мүмкін. Жұбаныш қолымдағы ермексаздай еді. Қандай қалыпқа түсіріп, қандай мүсін жасасам да көнуге тиіс болып көрінді. Арт жағымызда тұрған ашық есікке еніп кеттік. Кіріп бара жатқанымыз бөлме ме, көр ме белгісіз еді. Жыл сайын сырланып, қалыңдап кеткен ауыр есіктің ысырмалы темір кілтінің сыртылған дауысы шықты. Біреуіміздің ойымызға есікті кілттеу туралы ой да жетіп үлгеріпті. Мен ұят туралы ойлаудан бас тартқалы қашан, шамасы есікті кілттеген мен емес, Жұбаныш болар.
Созылмалы темір керует бір созылды, бір жиналды, қинала сықырлаған дыбысын да шығарды. Көзге түрткісіз қараңғыда бірімізді-біріміз қалай тапқанымыз белгісіз, бірақ, миға түскен хабар бойынша қолымыз қателеспей қалаған жерін тауып жатты. Ұзақ уақыт сарылтып, басымды жерге бүгіп әкелген Оның асқақтығына өшігіп алсам керек, есесін осылай қайтарғандай болдым. Ол мені дәл қазір көрмесе де, сезіп, қызғансын дедім. Тіпті бір уақытта дәл қазір жанымда қарап тұрса ғой дедім. Есікті бекер кілттеді ғой Жұбанышты сөктім іштей, бірақ, оның дәл қазір бұл қалада емес екенін жақсы білсем де, қиюы келіспейтін ойлар санамды мазалай берді.
Ілгегі жартылай шешілген оның жейдесі, сырмасы ағытылмастан қалай шешіліп қалғаны белгісіз менің көйлегім, сыңары төрден бір шыққан аяқ киімдер, жатып үлгермей-ақ жан-жаққа жайрап қалған төсек пен жастық, ентігіп, өң мен түстің ортасында ойын жинақтай алмай отырған Жұбаныш, өз қылмысыма риза болған мен… Бұл оқиғаға куәгерлер осылар еді.
Жұбаныш не үшін деп сұрамады, мен түсіндірмедім… Жапа шеккен де ешкім болмады. Бір кезде су деп ішкен удың зияны болмады. Ішімді жайлап бара жатқан уды у қайтарса керек. Ал Ол сол күйі асқақтық, биіктік атауын сақтап қалды. Қол жеткізбеді. Себебі қол жеткізген күні біз биіктікті мойындауды доғаратын едік.