ХХ ғасыр – алып адамдарды қажет еткен әрі осыған орай өздерінің талғам-танымдары жан-жақты алыптарды дүниеге келтірген дүбірлі заман.
Өткен ғасырдың басында «қараңғы қазақ көгіне өрмелеп шығып күн болған» қоғам қайраткерлері қазақ халқының саяси аренасына ағартушылыққа, оқу-ғылымға шақырған, ұлт болашағы үшін аянбай тер төккен білім деңгейі мен рухани парасаты жоғары бостандық жаршылыры – «Алаш» қозғалысын тарих сахнасына алып келді.
«Алаш» қозғалысы – ұлттық-саяси ғана емес, мәдени-философиялық қозғалыс. Олар ғалым ғана емес, ғылымның басында тұрған ой еркіндігімен ерекшеленетін дана тұлғалар болатын. Алашордалықтар не ғылымға, не саясатқа қазық қағып соған өзін байлап қоймады, керісінше екеуін де халқына қызмет етудің жолы деп түсінді. Сондықтан да халық алдында «Алаш» алыптарының абыройы асқақ.
Ұлттық идеяның кемеңгерлікпен түзілуі «Алаш» қозғалысын аспандатты. Дұрыс ұлттық идеяға табан тірген алаш зиялылары мен оқығандары қазақ қоғамы тарихының жаңа белесін ашты. Жинақтаған тәжірибесі, ұйымдық қалыптасуы, интеллектуалдық әлеуеті бойынша Қазан төңкерісіне дейін қазақ жерінде бірде-бір саяси күш немесе ағым «Алашордамен» иық тірестіре алмады.
«Алаштық» елдік рухты байқамау және оны аттап өту – қазақ дүниетанымында ешқашан мүмкін емес! Ұлттық дүниетаным мәселесі «Алаш» танымынан алыстап кете алмайды. «Алаш» идеясы – мәңгілік идея. «Алаш» ұғымы – қазақ танымындағы ең қасиетті ұғым.

"Қызыл жебе" ат үсті қараған адамға белгілі қоғам қайраткерінің өміріне арналған ғұмырнамалық, тарихи-деректі бес томдық роман-эпопея болып көрінуі мүмкін, бірақ мұнда қазақтың ертеден келе жатқан тектілік, ата тәрбиесі, рух мәселесі сынды қасиетті ұғымдарының мән-мазмұны ашылған. Жазушы көзге көрінбей жалғасын тауып жататын тек – тәрбие – рух үштігін Рысқұл – Тұрар – Ескендір арқылы айқындап береді.
«Тұрар, жағаңды кірлетпе!» Бір ауыз сөз. Болыс озбырлығымен, әділетсіздікпен күресіп күн кешкен, итжеккенге айдалған Рысқұл ұлына тек сыртқы тазалықты ғана өсиет етіп пе?.. Осы бір ауыз сөз бала Тұрардың болашақ өмірін, ондағы мақсатын, ұлы арман жолындағы күресін, бәрі-бәрін шешіп бергендей. Ол тіпті түрмеде азап шеккен күндерінде де екі түрлі мағынаға ие осы бір ауыз сөздің аясынан алыстамай өмірден озды.
Әкенің келесі бір айтқаны: «Аузың қанаса, бүлдірген жедім де!» — еді. Тұрар да, оның қорлық пен азапты көп көріп, өмірмен тым жас күйінде қош айтысқан жалғыз ұлы Ескендір де ата өсиетіне адал болып өтті. Аумалы-төкпелі кезеңде өмір есігін ашып, балалықпен достығы ұзаққа бармай, соқпасы көп өмірдің ауырлығын ерте көрген әкесіндей Ескендір де ұйытқып соққан желді, адам адастырар боранды һәм тұманды өмірмен айқасқа ерте араласты.
Отыз жетіден кейінгі қырық-елуінші жылдардағы қудалаудың екінші толқынына ілінген кейбір қоғам қайраткерлері мен әдебиетші, тарихшы ағалардың естеліктерінде түрмедегі, тергеудегі адам жаны төзбес ауыр азаптар айтылады. Ал жасы жиырмаға жетпеген Ескендір отыз жетінің зұлматында қандай қорлық көрмеді, қандай азап шекпеді?.. Бірақ әкесіне: «Мен үшін өзің жасамаған істерді мойыныңа алма!» — деп өтінбеп пе еді… Текті атаның рухы биік тәрбиесін көріп өскен ер жігіттің жауабы осындай болған-ды.
Ескендір күні атпаған қараңғы түнектей аз ғана өмірінің өзінде бір адамның басына артығымен жетерлік қорлық пен зорлықты көрсе де, Миша Гавриловтай бойындағы ағып жатқан қанын сатпады. Кекті ата, намысты әкеден туған арлы ұлдың тәні күлге айналып кете барды.
Құдайсыз қоғамда ұлының сүндеттелгені үшін де ұлтшыл деп айыпталған «халық жауының» жастық жігерін сарп етіп, алғашқы махаббатынан ажырап, ұлын анасынан айырып жүріп орнатқан мемлекетіндегі көрер күні басқаша болса керек-ті…
«Жұлдыз көпірде» Түркістанда кеңес үкіметін орнатқан халқының аяулы перзенті Тұрар қаһарлы отызыншы жылдар тақап қалған кезде Мәскеуде ұлт мәселесі жөніндегі Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасының орынбасары болса, қазақ басына үйірілген қара бұлтқа жайбарақат қарай алмаған ол "Қыл көпірде" азуы алты қарыс арыстандай Сталинге қарсы шығып, елі үшін отқа түсіп шыр-пыр болып, жай-күйі шарасыз боп жаны күйзелген еді.
Алты алашқа ортақ туған азамат заманының сұрқия шындығын ашуға талпынып, «Тамұқта» да ұлт үшін күресті.
Тұрарлардың күресі өмірін ат үстінде жүріп ел мен жер үшін күрескен батыр бабалардан еш кем емес!
Тұрар, Тұрар сынды талай азаматтарымыз дәуір үніне өз үндерін қосып, өздері өмір сүрген кезеңінің жоқтаушысы һәм жоғының жамаушысы бола білді. Олар өз заманына сенді. Бірақ артқан сенім ақталмады.
Тұр тұлғасы келіскен, нұрлы көзі көзәйнектің арғы жағынан да от шашып талай мүйізі қарағайдай мықтыларыңды қаймықтырған өжет, батыл Т. Рысқұловқа Қазақстанның халық жазушысы Ш. Мұртаза отыз жыл ғұмырын арнап, іңкәр көңілі мен ыстық махаббатынан кесек те қабырғалы, оқырманын бей-жай қалдырмайтын, тек тарихтан ғана сыр шертіп қоймай, адамгершілік пен азаттықты, ұлттық рух пен ұлттық сана, ұлттық мүддені дәріптейтін, мұқалмайтын, кетілмейтін, тасқа қашалған асыл сөзден ескерткіш ортантты.

Түркияның экономика министрі Нихат Зейбекджи еліміздегі «Нұрлы жол» бағдарламасы мен Ақтау теңіз портын жаңарту жобасына қызығушылық білдірді. Бұған дейін Түркия Қазақстанға 1,8 млрд доллар көлемінде тікелей инвестиция құйған еді. Ал біздің елдің қаржылай салымы 970 млн долларға жетіпті. Бұл туралы Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесі аясында өткен экономика министрлерінің бесінші кездесуінде мәлім болды. Ерболат Досаев, ҚР Ұлттық экономика министрі: — Түркі кеңесі инвестициялар, кәсіпкерлік, көлік пен туризм сияқты экономиканың әр салаларында табысты еңбек етеді. Елдер арасындағы тұрақты сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамыту үшін басты тұғырнама болып отыр. Айта кетейік, Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесі 2009 жылдың 3 қазанында Н.Назарбаевтың бастамасымен құрылған болатын. Ол құрамына енген. Қазақстан, Әзербайжан, Қырғызстан Республикасы және Түркия сынды тілі мен мәдениеті ұқсас елдер үшін тиімді экономикалық әріптестікті нығайтатын платформаға айналып отыр.

сілтеме

Құқықбұзушылық пен қылмыс фактілеріне тосқауыл қою, жасөспірімдік нашақорлықтың алдын алу мақсатында, Астана қаласының жоғары оқу мекемелерінің бірінде С.Сейфуллин атындағы Қазақ Агротехникалық университет студенттерінің арасында нашақорлыққа қарсы кең масштабты акциясы өтті.

Іс-шараның барысында елордалық ІІД Есірткі бизнесіне қарсы күрес басқармасының қызметкерлері Денсаулық сақтау басқармасының наркология және психология, Астана қаласының прокуратурасының, үкіметтік емес ұйымдарының, «Сарыарқа» ауданының әкімдігі және Салауатты өмір салтын қалыптастыру орталық мамандарының қатысуымен интерактивті дәріс өткізді.


«Жасөспірімдік нашақорлықтың алдын алу», «Жасөспірімдердің СӨС қалыптастыру әдеттері, құқықбұзушылыққа, нашақорлыққа, ЖОО-ның және ОМОО-ның оқушыларының арасында зорлық-зомбылыққа тосқауыл қою», «Спайс», «JVH», «Соли» секілді синтетикалық есірткілердің қолдану салдары және осы сияқты аналогиялық есірткілерге Қазақстан Республикасында тыйым салынған» бірегей сұхбаттың негізгі тақырыптары болып қызмет атқарды.

Қонақтармен араласып, студенттер белсінді түрде дәріханалық нашақорлық, есірткі таратушылардың қылмыстық жауапкершілігі жөнінде сұрақтар қойып отырды.



Есірткі бизнесімен қарсы күресу тақырыбынан бөлек, қатысушыларға есірткінің адам ағзасына әсер етуі жөнінде фильм көрсетілді.

Дәрістің соңында барлық қатысушылар нашақорлыққа қарсы бағытталған бүктемелерді алып, таныс болды.

Елорда әкімдігі елорда тұрғындары мен қонақтарының тіршілігін қамтамасыз ету мен ыңғайлы өмір сүру мәселелеріне ерекше көңіл бөлуде. Сонымен қатар, үнемі бақылауды қажет ететін кейбір сұрақтар бар, солардың бірі — тұрғын үй құрылысы саласы.
Қазіргі таңда қаланың тұрғын үй қоры 18,1 млн. шаршы метрді құрайды. Астананы көшірген кезден бастап тұрғын үй қоры 14,0 млн. шаршы метрге артты. 2005 жылдан бастап қалада жыл сайын 1 млн. шаршы метрден артық тұрғын үй пайдалануға беріледі. Алғашқы жарты жылдықта 942 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді (былтырғы жылдың осы уақытына қарағанда 1,8 есе өскен). Бүгінде жалпы көлемі 9,0 млн. шаршы метр болатын 341 нысан салынуда, ал, 11,2 млн. шаршы метрлік 482 нысан жобалау үстінде.

Алайда, заңды негізі жоқ бола тұра азаматтардан тұрғын үйлер салуға қаржы жинайтын жекелеген құрылыс және басқа да ұйымдардың қызмет істеу фактілері кездеседі. Жылжымайтын мүлікке қаржы салған адамдар нысан құрылысы жүргізілмеген немесе құрылыс қарқыны төмен фактілерге тап болады. Осы орайда бірқатар компаниялар бойынша қылмыстық іс қозғалған.
Осындай жағдайдың әр бірін қала әкімдігі ерекше бақылауға алып, құрылыс салушылар мен азаматтардан құрылған бастамашыл топтармен күнделікті жұмыстар жүргізілуде.

Бұдан бөлек, ағымдағы жылдың басынан бері 611 құрылыс компаниясының басшыларынан кепілдік хаттар алынды, сонымен қатар, 48 тұрғын үй құрылыс кооперативтері төрағаларының қатысуымен жиналыс өтті. Осы тұрғыдан алғанда тұрғындардың кейбірі тұрғын үйдің уақытылы салынбауына байланысты наразылық білдіріп жатады.

Өкінішке орай, бүгінгі таңда азаматтар бастама жасап, құзіретті органдармен келісілмеген шаралар қолданатын жағдайлар да кездеседі. Қазақстан Республикасының «Бейбіт жиындар, шерулер, пикеттер өткізу және ұйымдастыру тәртібі туралы» Заңында аталған шараларды жергілікті атқарушы органдармен келісу тәртібі қарастырылған. Аталған Заң талаптарын орындамау сәйкесінше әкімшілік және қылмыстық жауапкешілікке әкеліп соғады. Сонымен бірге жалған ақпарат таратқаны үшін де қылмыстық жауапкершілік қарастырылады.

Осыған байланысты, елорда әкімдігі қала тұрғындары мен қонақтарын ойланбай қабылданған шешімдер мен Қазақстан Республикасының заңнамасына қарсы әрекеттерге бармауды ескертеді.

Оларға салынған айыппұл көлемі жарты миллион теңгеден асады. Естеріңізге сала кетейік, таяуда ғаламтор беттерінде Қонаев көшесі бойында қымбат көліктердің шоуы көрсетілген бейнежазба жарияланған еді. Жүргізушілер өзінше өнер шығарып, көлікті теріс қарап отырып басқарып, бірнеше мәрте көлік апаты қаупін тудырған. Тіпті, жол ортасындағы жолақтарды қиып өтіп, қарсы бағытқа шыққан. Тәртіп сақшылары бұзақыларды қолға түсіріп, қазір 9 адам жауапқа тартылып жатыр. Оның төртеуі көлік жүргізу құқығынан айырылды. Сабыр Жүсіпбеков, қалалық ІІД Әкімшілік полиция басқармасы басшысының орынбасары: — Барлық жүргізушілер бейнебақылау камералары арқылы анықталып, ұсталды. 9 жүргізушіге 21 әкімшілік хаттама толтырылды. Жолдың қарсы бағытына шығу, қозғалыс қатарларын бұзу, артқа жүру, автокөліктерге стробоскоптар орнату, дыбыс сигналдарын пайдалану, жолаушыларды тасымалдау ережесін бұзу сияқты өрескел қателіктер жасалды. Сондай-ақ Алматының Әл-Фараби даңғылында «дрифт-шоу» ұйымдастырған екі жүргізуші де жауапкершілікке тартылды. Өзге көліктердің қозғалысын тоқтатып, кедергі келтірген азаматтардың әрекеті ғаламтор пайдаланушыларының наразылығын тудырды. «Дрифт-шоу» кезінде даңғылдың бойында кептеліс қалыптасты.

сілтеме

Жастардың жұмыссыздығы, икемі бар, оқыған мамандықтары бойынша еңбек ете алмауы қазіргі кезде шешімін таппаған өзекті мәселе. Кеше басталған «Мамандық таңдау – маңызды қадам» атты ашық есік күндері жоғары сынып оқушыларына еңбек нарығындағы сұранысқа ие мамандықтарды насихаттауға және кәсіби бағыт-бағдар беруге бағытталған.

Мемлекет басшысы Қазақстан халқы Ассамблеясының ХІХ отырысында «Жастар сұранысқа ие жұмысшы мамандықтарды игеруі керек және өзі үшін, халқы үшін еңбек етуі тиіс» деп атап көрсеткен еді. Елбасының осы сөзін басшылыққа алып, Астана қаласы Жастар саясаты мәселелері басқармасының бастамасымен қалалық Жастар саясатын қолдау мемлекеттік қоры іс-шаралар кешенін ұйымдастырып келеді. Былтырғы оқу жылында өткізілген 10 ауқымды кездесу мен 20 ашық күніне 10 мыңнан аса оқушы қатысқан. Нәтижесінде кәсіби маман тапшы салаларды таңдаған түлектердің саны 12 пайызға артқан.
Астаналық оқушылар 28 қыркүйек пен 9 қазан аралығында «Мамандық таңдау – маңызды қадам» атты ашық есік күндері аясында қаладағы іргелі өндіріс орындарына экскурсияға барып, қызығы мен шыжығы мол жұмыстың тіршілігімен танысады.

Кеше №55 орта мектептің 9-сынып оқушылары «Цесна-Астық» концерніне барып, бидай өнімдерінің қалай дайындалатынына куә болды. Балаларды бастап жүрген инженер-технолог Наурыз Едірісов өндіріс орнын аралатып, ондағы әрбір технологияның жұмысын егжей-тегжейлі түсіндіріп берді.

Күнделікті тамақтануда тұтынып жүрген макарон өнімдерінің дайындалу үдерісін жіті бақылаған оқушылардың елене бермейтін осы мамандыққа көңілі ауды. Қызығушылығы оянған олар әр жабдықтың тілін жатқа білетін шеберлерге сұрақтарын жаудырды.

– Астана – үлкен мүмкіндіктердің қаласы. Тіршілігі қайнаған шаһарда өсіп келе жатқан балалар кез келген шаруаға бейім болуы керек. Жастар біле бермейтін қаншама кәсіп түрлері бар. Олардың мамандық таңдауда жаңылыспаулары үшін бағыт-бағдар беру мақсатында осындай шараларды жиі ұйымдастырамыз. Бұл бастамамыз нәтижесіз болып жатқан жоқ. Қазір сұранысқа ие мамандықтарды таңдаған түлектер саны жылдан жылға өсіп келеді. Өз мамандарымыздың көбеюімен болашақта отандық өнімдеріміздің көлемі де, бағасы да арта түседі, — деді Астана қаласы Жастар саясатын қолдау мемлекеттік қорының директоры Бақытжан Жүнісбеков.

№55 мектептің мұғалімі Қаламқас Қасен оқушылар сабақтан тыс бір уақыт қаладағы назардан таса осындай өндіріс орындарының жұмысымен танысу оларға серпін беретінін айтты.

«Цесна-Астық» концернінің инженер-технологы Наурыз Едірісов мұнда макорон өнімдерін өндірерде тұтынушылардың сұранысы ескерілетінін мәлімдеді. Оның айтуынша, кәсіпорында 1 сағаттың ішінде 8000 килограмм өнім дайындалса, күніне 10 тонна макарон қапталады екен. Астананы нан өнімдерімен қамтамасыз етіп отырған «Цесна-Астық» тауарлары еліміздің басқа аймақтарына да таралып қоймай, ТМД және Таяу Шығыс елдеріне де экспортталады.

Жарығын жақпай келе жатқан, «стоп линияға» тоқтамаған бір мәшинені қала сыртындағы бекетте МАИ тоқтатыпты. «Ақсақал, заңды өрескел бұзып келе жатырсыз. Құжаттарыңызды көрсетіңіз, қазір сізге айыппұл саламыз, барлығын заңды түрде толтырамыз» деп не үшін тоқтатқанын түсіндіріп жатқан МАИ-ға шал:
-Әй, балам, толтырсаң толтыр. Төлермін. Бірақ бір шартым бар. Мен саған бір жұмбақ жасырамын. Шеше алсаң толтыр, жауабын таба алмасаң жібере саласың-депті.
Шалдың бұл ұсынысына қызығып кеткен МАИ келісімін беріпті. Шал бір қолымен трикосының ау ұсын ашып, «Мынау неге қап-қара мынау неге аппақ» деп бір қолымен шашын көрсетіпті. МАИ ойланып-ойланып таба алмапты.
-Таппадым ақсақал,. Міне, құжаттарыңыз, жацуабын айтыңызшыдепті.
-Соны да білмейсің бе? Мынау мынадан 15 жас кіші ғой- деген шал құжаттарын алып, әрі қарай жөніне кете барыпты. Осындай оңай нәрсені таба алмағанына өкінген МАИ келесі бекеттегі жігіттерге звандайды. "Қазір сендерге мынандай нөмірі бар ескі жигули беттеп бара жатыр. Рөлде бір ақсақал кісі. соны бірдеңе қылып тоқтатыңдар. Ол сендерге шарт қояды. Шартына келісіңдер. Мынандай жұмбақ жасырады, жауабы мынандай" деп ескертіп қояды.
Не керек, біздің басты кейіпкеріміз келесі бекетке жетеді. МАИ жігітке шал өз жұмбағын жасырады.
-Ой, ақсақал, баланың сұрағын қойдыңыз ғой. Мынау мынадан 15 жас кіші ғой. Құжаттарыңызды әкеліңіз, айыппұл төлейсіз-деген жігітке шал
-Әй, баламысың деген. Жауабын таппадың. Мынада бір-ақ проблема, мынада мың проблема деп басын көрсетіп өз жөніне тайқып отырыпты.

«Абай» операсы – жаңа көзқараспен. «Астана-Опера» сахнасында әйгілі қойылым көрерменге тағы да жол тартты. Туындыны түрлендірген қоюшы режиссер Джанкарло дель Монако аянып қалмағаны көрініп тұр. Мәселен, сахнаны безендіру үшін 33 тонна түрлі материал жұмсалған. Ал астаналық шеберлер әртістерге арнап жүзге тарта жаңа киім тігіпті. Заманауи техникамен жабдықталған сахна әп сәтте түрленіп шыға келді. Басты партияны Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген қайраткер Сүндет Байғожин мен Париждегі «Гранд Операның» жезтаңдай әншісі Майра Мұхамедқызы орындады. Арыстанбек Мұхамедиұлы, ҚР Мәдениет және спорт министрі -Біздің мақсатымыз — осы операда қазақ халқының рухани байлығын кеңінен көрсету. Джанкарло дель Монако, қоюшы режиссер -Мен осындағы мамандармен ақылдаса отырып, қойылымды барынша сәтті шығуын қадағаладым. Абай қазақ үшін өте маңызды тұлға екендігін ескере отырып, қандай да бір олқылық кетпесін деп тынбай еңбек еттік. Бұл туындыны Еуропа елдеріне насихаттау керек деп санаймын.

сілтеме

Мемлекеттік кірістер басқармасы Есіл ауданында салық төлеушілерге қызмет көрсетуге арналған жаңа орталықты салтанатты түрде ашты.

– Елордамыздың сол жағалауы жылдам қырқынмен өсіп жатыр. Сондықтан Есіл ауданында заманауи технологиялармен жабдықталған салық төлеушілерге қызмет көрсету орталығы ашылды. Қазіргі таңда салық төлеушілер мен мемлекеттік кірістер басқармасы арасындағы байланыс электрондық тәртіпке көшіп жатыр. Астана қаласы тұрғындарының 95%-ы мемлекеттік кірістер басқармасына электронды есеп тапсыруға көшкен. Олардың көбінің айтуынша, электронды есеп жіберудің артықшылықтары көп. Бүгін ашылған жаңа орталық салық төлеушілердің уақытын үнемдеп, сапалы қызмет алуларын қамтамасыз етеді. Өйткені қызмет көрсету электронды кезек арқылы жүзеге асып жатыр, – деді Астана қаласы Мемлекеттік кірістер Департаментінің басшысы Әбілқайыр Сқақов маңыздылығына тоқталып.

Орталықта салық төлеушілердің өз бетінше өтініштер мен салық есептерін жіберуге арналған терминал іске қосылған. Салық төлеушілер терминалды пайдалануды тез үйреніп, алғашқы күннен бастап салық есептерін жүргізіп жатыр.

Астана қаласының кез келген салық төлеушісі өздерінің салықтық міндеттемелерін «Жеке кәсіпкерлерге арналған салық төлеушінің жеке кабинеті» сервисі арқылы да өтей алады.