Әлемдік саяси дағдарыстар кезінде журналистиканың атқаратын рөлі қандай?

Жер бетіндегі климат секілді саяси метеорология да үнемі өзгеріп отырады. Әлемдегі түрлі экономикалық-саяси санкциялар, әскери қарулы күштер, дипломатия мен БАҚ-тың сөз бостандығына кедергі келтіретін әрекеттер қоғамда орын алуы бүгінде таң қаларлық емес. Осындай кезеңдерде журналистиканың рөлі қандай?

Бұл сұрақ Еуразия медиа форумында талқыланады. Жиынға қатысатын спикерлер: Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Кайрат Абдрахманов, Италияның экс премьер-министрі Маттео Ренци, БҰҰ-ның Женевадағы бөлімінің меңгерушісі Давид Чикваидзе, АҚШ-тың (2011-2014) Қытайдағы Елшісі Гэри Лок.

Сессия модераторы «Пулитцер» сыйлығының иегері, «Нью-Йорк Таймс» газетінің колумнисті Николас Кристоф болады.

Сонымен қатар, БАҚ болған жерде сары басылымдар мен бұрмаланған жаңалықтар, арандатушылар мен жалған ақпараттардың болуы қалыпты. Әрі жалған ақпаратты қолдан жасайтын мүдделі топтардың да бар екенін ескеру қажет. Ақпараттық технология дамыған заманда фейк-жаңалықтар жасау, оны әлеуметтік желілер арқылы тарату тіпті оңай. Осындай әрекеттердің қоғамға кері әсерін тигізетіні белгілі. Алдын алу жолдары қандай? Бұл туралы ЕҚЫҰ-ның БАҚ бостандығы жөніндегі өкілі Арлем Дезир, «New Day Strategy» компаниясының басшысы, саяси стратег Роджер Фиск, журналист, саясаткер, құқық қорғаушы Андрей Бузаров, Zaborona.com жобасының негізін қалаушы, тележурналист Катерина Сергацкова, «Hashtag our stories» негізін қалаушы Юсуф Омар сынды саясаткерлер мен журналистер сөз қозғайтын болады.

Қазіргі таңда Еуропалық Одақ еуропалық тұрақтылық пен өркендеудің іргетасы болып саналады. Алайда, соңғы жылдардағы саяси қиындықтар мен әлемдік оқиғалар Еуроодақты айналып өтпегені рас. Осындай қиыншылықтарда Еуроодақтың атқарар рөлі қандай? Болашағы мен мүмкіндігі қандай? Бұл проблемалар медианарықта қалай талқыланып жатыр? Осы тақырып төңірегінде ой бөлісер спикерлер қатарында Ұлыбританияның Сыртқы істер министрлігінің баспасөз хатшысы Саймон Макги, Италия парламентінің мүшесі, саяси қайраткер журналист Дебора Бергамини және тағы басқа айтулы әлем саясаткерлері бар. Шара модераторы: жазушы, тележүргізуші, BBC Europe арнасының редакторы Гэвин Хьюитт.

Осы және өзге де өзекті тақырыптар Форумның екінші күнінде талқыланады.

Форум үстіміздегі жылдың 22-24 мамыр күндері Алматы қаласындағы The Ritz Carlton отелінде өтеді.

XV Еуразиялық Медиа Форумға тіркелу 18-мамырға дейін жалғасады. Тіркеу үшін eamedia.org/ru/ сілтемесіне өтуге болады. Орын санаулы.

Жалпы, үш күнді қамтитын шараға 500-ден астам отандық және әлемдік танымал спикерлер, саясаттанушылар мен қоғам қайраткерлері қатысып, медиа саласының өзекті мәселелері қозғалады.
Әрі қарай

Жиі қате жазылатын бес сөз

Жұмыс бойынша ақпарат құралдарына мониторинг жүргізуге тура келеді. Соңғы екі-үш жылда байқағаным, интернет-басылымдарда (тіпті, офлайн-баспасөзде де) халықаралық мағынасы бар белгілі бір сөздер үнемі қате жазылып келеді (әсіресе, терминдер, кірме сөздер, басқа да ұғымдар). Көзіме жиі түскен бес сөзді айтайын. (Мысалдар ақпарат құралы деген мәртебе-дәрежесі бар, неғұрлым салмақты ресурстардан алынды).

Жиі қате жазылатын сөздердің бестігі:

1. Мораторий (көбіне «мараторий» деп жазылып жүр, «мороторий» деп жазып қоятындар да бар)

«Алаш айнасы»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

КТК

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Егемен Қазақстан»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Азаттық»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Ана тілі»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Алматы ақшамы»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Түркістан»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

"Қазақ әдебиеті"

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

2. Интеллигенция (Журналистер «интелегенция», «интелегент» деп жаза береді)

«Алаш айнасы»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

Qamshy.kz

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

Kaztengrinews.kz

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Егемен Қазақстан»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Азаттық»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

3. Провокация

«Алаш айнасы»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Жас қазақ»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Ана тілі»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

4. Бойкот (Екі журналистің бірі «бАйкот» деп жазса, таңғалмаймыз)

Kaztengrinews.kz

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

BAQ.kz

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

Today.kz

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

Naryk.kz

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Азаттық»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Жас Алаш»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Алматы ақшамы»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

5. Диктофон (Басылымдарда «диктАфон» деген сөз өте-өте жиі ұшырасады)

«Алаш айнасы»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Ақ Жайық»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Егемен Қазақстан»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

Baribar.kz

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Азаттық»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Ана тілі»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз

«Алматы ақшамы»

Блог - Botik: Жиі қате жазылатын бес сөз
Әрі қарай

Арқа төсінде жалынды журналистер бақ сынасты

Құшағына құт дарыған Қарағанды төсінде Е.А. Бөкетов атындағы мемлекеттік университетінде X дәстүрлі журналистер арасында пәндік олимпиада өтті. Сайысқа сайдың тасындай іріктеліп, мірдің оғындай ұтқыр он алты топ қатысты. Әділқазылар қатарында өз ісінің мамандары болды.
Алғашқы кезең «Телевизия және дәуір» атты бейнесюжет пен таныстыру болса, ал екінші тур эсселер байқауы. Ресми сайыстан тыс үзіліс кезінде студенттерге кофе-брейк ұйымдастырылып, артынан Қарағанды қаласын таныстыру мақсатында арнайы экскурсия өтті. Студенттер мен жетекшілер бірлесіп ҚарМу-дің мұражайын аралап, тың дүниемен пікір алмасып, Е.А. Бөкетов атындағы университеттің шығу тарихымен танысты.
Ал сергіту сәтінде қатысушыларға ақ дастарқан жайылып, кішігірім концерттік қойылым көрсетілді.
Келесі күні қатысушылар негізгі журналистика пәндері бойынша тест сұрақтарына жауап берді. Олимпиаданы журналистердің жеделдігін анықтауға бағытталған соңғы «жедел ақпарат» кезеңі қортындылады.
Осы сайыс жеңімпаздары төрт кезең негізінде анықталмақ.
Дәстүрлі бұл сайыс, бұрынғы сайыстардан мүлде өзгерек. Қазақ журналистикасының алпыс жылдығы және де ҚарМу-дің журналистика мамандығының жирма бес жылдығымен тұспа- тұс келіп отыр. Арқа мен Алтайдың, оңтүстік пен солтүстіктің төрінен келген он алты команда шат- шадыман көңіл күйде.
Әрі қарай

Ең мықты болашақ журналист анықталды

Блог - DinaAbdigalieva: Ең мықты болашақ журналист анықталды
Бүгін Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетінде Қазақстан Республикасының жоғарғы оқу орындары арасында «Журналистика» мамандығы бойынша «Ең дарынды болашақ журналист» тақырыбында пәндік олимпиада өтуде. «Мақсаты – журналистердің сапасын арттырып, өзекті мәселелерді қозғап, қолдағы билікті ұтымды пайдалана білу. Студенттердің өзіндік ой-пікірлерін қалыптастыру»,-деді журналистика факультетінің деканы Сағатбек Медеубек.

Блог - DinaAbdigalieva: Ең мықты болашақ журналист анықталды
Аталмыш дода ІІ турдан тұрады. Оған жер-жерден 9 ЖОО студенттері қатысып, болашақ журналистерді «Ең үздік фото», «Ең үздік бейнесюжет», «Ең үздік онлайн жазба» номинациялары бойынша іріктеп алды.
Блог - DinaAbdigalieva: Ең мықты болашақ журналист анықталды
І турнирде қатысушылар 100 сұрақтан тұратын тест тапсырды. Екі сағатқа созылған сайыста «Қазақ журналистикасының тарихы», «Журналистикаға кіріспе», «Шетел журналистикасы» мен «Тележурналистика» пәндері бойынша білім жарыстырды.
Блог - DinaAbdigalieva: Ең мықты болашақ журналист анықталды
Сегізінші рет өтіп отырған олимпиаданың ІІ турнирі басталды. Бұл шараны сынға алып, дарындылардың ішінен ең белсенділерін әділ-қазылар телевидение маманы Сләмбек Мақсат, Т. Жүргенов атындағы ҚазҰӨА доценті, тележурналист Ерлан Акчалов, әйгілі фотогроф «Фотоөнер» қоғамдық бірлестігінен Асылхан Әбдірайымұлы және журналистика факультетінің деканы, ф.ғ.к. Сағатбек Медеубек бағалады.
Блог - DinaAbdigalieva: Ең мықты болашақ журналист анықталды
Теория мен практиканы ұштастырған студенттер асқан жауапкершілік пен белсенділік танытты. «Мен Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды Мемлекеттік университетінің журналистика бөлімінің атынан келіп қатысып отырмын. Біздің университет төрт жыл қатарынан аталмыш жарыста топ жарып келеді. «Менің тағдырым – елімнің тағдыры» атты видеосюжет жасап алып келдім. Биыл да өз университетімнің үмітін ақтаймыз деп ойлаймын»,-дейдіАлмас Құдайберген.
Қазақстан журналистикасының болашақ сардарларын дайындап жатқан оқу орындары арасындағы бәйгеде үздіктер топ жарды.
Әрі қарай

watchdog journalism: шынжырланған төбет

Бүгін мен керекинфоға алғаш рет тіркеліп отырмын. (Өз-өзіме "қош келдім" деп қояйын). Бұрындары керекинфоға оқырман ретінде жиі кіретінмін. Бықсыған жазбалар үшін емес, астындағы өрт пікірлер үшін кіретінмін. Тіркеле салып, көптен бері ойлап жүрген бір мәселені жаза кетпекпін. Оқырманнан отқа оранған коммент күтемін. Сонымен, бастадым...
Әрі қарай

Конвергентті журналистика дейсің бе? Иә, бар!

Блог - Marco: Конвергентті журналистика дейсің бе? Иә, бар!
Конвергентті журналистика әлдекімдердің ғылыми атақ қорғау үшін ойлап тапқаны. Сізге мұндай ой келіп көрген жоқ па?! Тақырыпқа алғаш көз салғанда қолды бір сілтегім келді. Жоқ, шынымен ше, өндірісте жүрген журналист көп нәрсенің конвергенция екенін білмей-ақ та жапырып жүр. Әлгі, «Қазақтар наурыз көженің жеті ингредиенттен тұратынын бұрыннан білген, тек ингредиенттің не екенін білмепті» дейтін әзіл еске түсті бар ғой.
Әрі қарай

Интернет-журналистиканың дәстүрлі БАҚ-қа үйретері

Блог - Marco: Интернет-журналистиканың дәстүрлі БАҚ-қа үйретері

«Интернет» деген сөз «БАҚ туралы» заңда бар-жоғы сегіз рет кездеседі екен. Оның екеуінде қасына «желі» деген сөз қосылса, алтауында «Интернет ресурс» болып келеді. Заң бойынша Интернет ресурстардың барлығы (!) БАҚ болып есептеледі. Демек, біз бәріміз де-юре интернет журналистерміз.
Әрі қарай

Қазақтың e-журналистикаcына кіріспе. Қыңырдан 40+1 қырсық кеңес

Сыбайлас қамқорлық: Қазақтың e-журналистикаcына кіріспе. Қыңырдан 40+1 қырсық кеңес
Қазақтың интернет кеңістігінде әлдекімдер түк өсиет-өнегесі жоқ шытпақтарын тізіп, қасына сапасыз сурет қойып, күлегеш қыстырып, ойнақы бір атау тауып, әр бұрышқа сүйкей салғанды мәртебе көретін болыпты. Онысымен қоймай, журфактың табалдырығын түсінде де көрмеген бейбақтар қазақтың қасиетті қара журналистикасына сын айтатынды да шығарыпты. Еріккен сарттар интернеттің қыр-сырын кейбір дәстүрлі журналистерден бұрын меңгеріп алғанына мастанса керек. Ендеше, журналистердің де ғаламторға жазба мәтін, видео және фото материалдарын дайындауды үйреніп, кімнің кім екенін көрсететін кезі келген сияқты. Төмендегі 40 қырсық кеңесім жаңашылдықтың қиын-қыстау жолын таңдаған жас талапкерге көмекші боларына сенімдімін.
Әрі қарай

Журналист-блогерден жас журналист-блогерге кеңес

Блог - Marco: Журналист-блогерден жас журналист-блогерге кеңесЖаңа медиа дәстүрлі журналистиканы ауыстырады деген әңгімені алғаш естігелі бері төрт рет министрлер кабинеті алмасыпты. Алайда, тәжірибе көрсетіп отырғандай Қазнет секілді қолданушысы аз ортада блогосфера ТВ мен газет-журналдарды ауыстыратын емес, қосымша құрал ретінде ғана пайдаланылуда.
Әрі қарай

Қандай мейрам?

Блог - botakoz: Қандай мейрам?
Бүгін бір қызық болды. Осыдан бірнеше күн бұрын құрбым: «21 қараша — дүниежүзілік әжетхана күні екен» деді. Содан барлығымыз күлдік. Ендігі кезекте, әжетханаға да бір күнді беретін болған ба деп ойладық. Сол құрбым бүгін таңертең көрген уақытта қалжыңдап мейрамыңмен дейді. Содан ол сөз өз арамызда қағытпа қалжыңға айналып кетті. "Әжетхананы құттықтап, сыйлық апаратын екен" деп әзілдегендер де болды. Бұлар ештеңе емес қой, ғаламторға, әлеуметтік желілерге кірсем құттықтау сөздер, мейрамдарыңызбен деген сөздер толып жүр. Ең соңында инстаграмға кірсем бір қолданушының суретінің астындағы сөзге көзім түсті. «мейрамдарыңмен!» деп сурет жүктепті. Басында мынауысы несі әжетхана күні де кәдімгідей аталып өтетін болған ба деп қоям ғо. Содан сурет жүктелді, қарасам теледидар. Ең қызығы, бүгін телевизия күні екен ғой!
Мемлекетіміздің телевизия саласындағы қызметкерлері мерекелеріңізбен шын жүректен құттықтаймын! Қыстай қатты денсаулық, көктемдей жайнаған өмір, жаздай ыстық махаббат, күзгі жапырақтардай көөөп идеялар мен тың ойлар тілеймін!!! Барлықтарыңызға Алланың нұры жаусын!
Әрі қарай

Сенбе жұртқа тұрса да қанша боқтап

«Ешқашан, ешқашан журиктердің айтқанына сенбе!» © satibaldi

Журналистерге: Сенбе жұртқа тұрса да қанша боқтап
Журналист ешкімге, ешнәрсеге сенбеуі керек. Ақпаратты ең жақын досың, он жыл бойы бір редакцияда отырған әріптесің, әлдебір департаменттің білікті маманы, әлдебір ғылымдардың докторы, министр айтып тұрса да сенбе! Бұл — жұрттың бәрі өтірік айтады деген сөз емес. Бұл -ақпаратты кімнен алғаныңызға қарамай, тағы бір тексеруге міндетті екеніңіз туралы әңгіме.
Әрі қарай

Қазақ тілді журналистер арасындағы IV шығармашылық «Алтын қалам» байқауы жалғасады

Блог - asaubota: Қазақ тілді журналистер арасындағы IV шығармашылық «Алтын қалам» байқауы жалғасады

ENRC (Еуразиялық табиғи ресурстар корпорациясы) «Егемен Қазақстан» республикалық газетімен бірге IV шығармашылық «Алтын қалам» байқауының жалғасатынын хабарлайды. Байқауға республикалық, өңірлік, ведомстволық басылымдардың, теледидар және Интернет басылымдарының журналисттері қатыса алады.

Байқаудың мақсаты – журналисттер арасында экономикалық және өнеркәсіптік тақырыптар (ҮИИДБ, Индустрияландыру картасы, Жол картасы және т.б.) туралы мақалалардың сапасын арттыру, осы тақырыпқа маманданған үздік журналисттерді анықтау және ынталандыру.

Байқау 2013 жыл бойы өткізіледі. Қорытындысы Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігі күні мерекесіне қарай шығарылады.
Әрі қарай

Орташа есеппен қазақ спорт комментаторы

Спорт комментаторларын жиі сынаймыз. Тіпті әр ойыннан кейін оларды сынау мәдениеті қалыптасып келе жатқан сияқты. Былай орташа есеппен қарап көрейікші спорт комментаторлары деген кімдер екенін.



Олар:
— журфак бітірген немесе журналистика саласында қызмет етеді;
— қазақша орташа деңгейден жоғары, шамалы әдеби тілде сөйлей алады;
Әрі қарай

Тавтология 2.0

басы
Тавтологияға жол берген журналистің бәрі бірдей дарынсыз емес. Менің ойымша мұның басты екі себебі бар: уақыттың тапшылығы мен еріншектік.
Тележаңалықтар – конвейер. Кейде мәтінді көркемдеу түгіл, эфриге үлгерудің өзі мұң. Уақыт аздығының емі – тәжірибе. Жүзуді жүзіп үйренетіні сияқты, жазуды да жазып үйренесіз (не деген тавтология).  
Әрі қарай

Тавтология

Журналистика факультеттерінде жазу шеберлігіне үйрететін мұғалімдердің ең басты міндеті – студенттерді тавтологиядан арылту. Екінші міндеті де осы, үшіншісі де! Тавтология қазіргі журналистиканың, әсіресе тележурналистиканың тіліне әбден дендегені сонша норма ретінде қабылдайтын күйге жеттік.
Әрі қарай

Журналистика мектебіне қабылдау аяқталып қалды. Асығыңыздар!

  • kazjur
Көптен бері жазба жазбағаныма кешірім сұрай отырып, жаңа бастап келе жатқан блогерлерге немесе болашақ журналистерге пайдалы болар деген ниетпен мына хабарландыруды жариялап отырмын.

Алғашқы қазақстандық тәуелсіз Журналистика мектебі журналистика курсына қабылдау қабылдау мерзімінің аяқталуға жақындағанын хабарлайды.

MediaSchool – еліміздің шынайы медианарығына бейімделген журналистика және PR Мектебі.
Журналистика мектебі журналистік шеберлікті меңгергісі келетіндерге, бірақ БАҚ саласына қажетті тәжірибесі жоқ адамдарға арналған. Оқу қазақ және орыс тілдерінде жүргізіледі.

Қарқынды практикалық оқыту бағдарламасы мынадай блоктардан тұрады:
• Баспасөз БАҚ-ы;
• Ақпараттық агенттіктер мен электронды БАҚ құралдары;
• Заманауи медиа;
• БАҚ және Құқық.
Оқу барысында студенттер Қазақстанның бұқаралық ақпарат құралдары туралы жалпылама мәлімет алып, жарияланымдардың құрылымын зерттеп, әр түрлі форматта мақала жазуды, ақпарат көздерін тауып, телевизиялық жаңалықтар сюжетін жасауды үйренеді.

Сонымен қатар жаңа медиамен жұмыс жасаудың ерекшеліктерімен, мультимедиялық журналистиканың заманауи талаптарымен танысып, этикалық және заңдық нормаларды сақтай отырып мақала жазудың қыр-сырын меңгереді. Дәрістер тренинг түрінде өтеді. Оларды тәжірибелі мамандар – журналистер, блоггерлер, редакторлар, саясаттанушылар, сарапшылар, құқыққорғаушылар, инфографистер, заңгерлер өткізеді.

Журналистика Мектебіне қабылдау 2013 жылдың 1 сәуіріне дейін жалғасады. Сабақ 2013 жылдың 2 сәуірінде басталады. Оқу ақысы айына – 25 000 теңге.
Курстың оқу мерзімі – 4 ай (3 ай – оқу, 1 ай – тәжірибе). Дәріс сейсенбі және бейсенбі, жұма күндері кешкі уақытта жүреді.
Қосымша ақпаратты топ үйлестірушісінен ала аласыз: Рысгүл Рамазанова, +7 727 261 66 69, +7 778 907 16 08, rasti.comwashington@gmail.com

P.S: Журналистика немесе блогқа қызығатын адамдарға үлкен пайдасы тиетініне сенімдімін. Жаңа блог бастаушылар, студенттер осы жолғы курсқа үлгеруге тырысыңыздар!
Әрі қарай