Arular.kz
Рейтингі
-0.23
Тәжірибе
0.38

Насыреддин Қожырбайұлы

Жарияланымдар

Сұм дүние

Сұм дүние Қысқа уақыттың қадірін білмей адамдар, Отыра қалып бірін — бірі жамандар. Нәпсесінің құлы болған өмірі, Толып жатыр арамызда сараңдар. Қыстың күні қар сұрасаң бермейді, Ал, берерің болса бері кел, -дейді. Байи берсе байығанның үстіне, Ақшаны ойлап күні-түні терлейді. Сараңдықтың тасасында қалады, Мейрімділік, адамшылық қасиет. Нәпсі шіркін сөйтіп әлек салады, Әлсіз жандар ақша алдында бас иед. Сабындай ақ қысқа өмір қамшының, Өте шығып көрде бір ақ тыншыдың. Қысқа ғұмыр қарбаласпен өтсе де, Ұқпай өттің ұлы өмірдің қыр — сырын. Талай жандар осылай ақ өтеді, Сұм дүниенің түбіне кім жетеді. Көрі алтын, табыты алтын болсада, Күнаң болса тамұқ болмақ мекені. Насыреддин Қожырбайұлы

Өз үйімде

Өз үйімде кеңге салып арқаны, Босаңсыған қуатымда артады. Кей нәрсеге ызалансам куінсем, Өз үйімде бәрі соның тарқады. Өз үйімде өлең төсек жайғассам, Тәтті ұйықтаймын кірпіктерім айқасса. Кісі үйінде ілінбейді көзімде, Еске түсіп бастан кешкен қай қайда Қайран меніқ қадірі жоқ өз үйім, Ыстығыңа күиіп суығыңа төзеиін. Босағадан аяқ шығып жатсада, Депті қазақ, -«Кең сарайдай боз үйім». Өз үйім ол Ұлы Отанның макеті, Айтыңдаршы барма мұның қатесі. Отаныңды өз үйіңдей сүйе біл, Ал Азамат сол үйіңнің әкесі. Насыреддин Қожырбайұлы

Отан деп соққан жүрегім

Ақ сүтіменен анамның, Бойыма сіңген ізгілік. Осынау жасқа келгенше, Көрсетпей өстім түз қылық. Жастайымнан білемін, Отан деп соққан жүрегім. Отаным менің отбасым, Отаным мәңгі тірегім. Отаным менің ордалым Отаным менің орманым. Отаным менің кең далам, Отаным менің қорғаным. Отаным менің ардағым, Отаным менің арманым. Тапжылмас темір қазықтай, Отаным бағыт бағдарым. Отаным, Қазақ бір ұғым, Соны ұғып өскен мен ұлың. Қазағым мәңгі жасай бер, Бостандық болсын тұғырың. Қазағым менің қас тұрғың, Бөлтірігі қасқырдың. Азаттықтың жолында, Белестерден астың мың, Құшақ жайып досыңа, Ішіңді бермей қасыңа. Елім деп келген бауырға, Шапағыңды шаштың мың.

Өмірің сенің өлшеулі

Өмірің сенің өлшеулі, Ертеңмен күнді өткізбе. Ауызы бір болса төртеудің, Төбедегі келер деп білде. Жұмыла алған жүк жеңіл, Болса да қанша зіл темір. Үні шықпас жалғыздың, Жоғалар сөйтіп бірте бір. Ауыз бірлік Қазаққа, Керек ақ мынау заманда, Әр бір көрген «азаптың», Орыны толмас әманда. Өтеді уақыт өтеді, Қалады есте «кешегің». Істеген ісің бүгінгі, Ұрпаққа берер есебің. Жақсы не жаман еткенің, Уақыт шіркін реттейді. Өнеге ісің әрдайым, Ел есінен кетпейді.

Бұл өмірде бәрі бар

Бұл өмірде жақсы да бар, жаман бар, Бұл өмірде сөз ұқпайтын надан бар. Бұл өмірде ақылы шексіз дария, Ойы ұшқыр, сөзі дана адам бар. Бұл өмірде тағыда бар: күнмен түн, Бұл өмірде қарық-қарық күлкі, мөлдір үн. Бұл өмірдің қатігезін, шипасын, Анашымның құрсағында ақ білгенмін. Ақ пен қара қатарласып жүреді, Жақсылықта жамандықтың тірегі. Бір бірінсіз қадірі жоқ, мәні жоқ, Ұсқынсызсыз сұлу болмас іреңі. Түсінбесең түсінерсің кейін Сен, Сұраусыз зат жоқ, мейлің сенбе, мейлің сен. Еткен ісің жаңғырығын берер хақ, Жауаптысың жеті ұрпаққа дейін Сен. Насыреддин Қожырбайұлы

Атасы басқа аттан түс

Тосыннан жау келгенде ерттеп мініп, төбелмен, «Атасы басқа аттан түс» — деп інісін алып жөнелген. Інінің орнын айшықтап айта білген әуелден, Қазақтан басқа халықты таба алмассың бәр елден. Тай құлындай тебіскен, аға мен іні бір ұғым, Ініңдей жақын бола алмас, болса да қанша көп ұлың. Кәрі шаңырақ иесі, інінің орны бір бөлек, Сөндірмей жаққан ошағын ата-анаңның, соны ұғың. Інің емей немене ата-анаңның ошағы, Түбірін тауып қазекем осылай сөз жасады. Аға мен саға бір ұғым, сағасы мықты өзеннің, Ұққан жанға әуелден болады артық бағасы. Бір жапырақ нанды бөліп жеп құрттайыңнан бірге өскен, Үлгі алып ағадан келе жатқан бір көшпен. Ұмытпаң соны ағалар қарайлап жүрің артыңа, Болсада көкірек бір құшақ аспанменен тілдескен. Ағасы барда жаға бар қамқор боп жүрің ініге, Ініңнен жақын болмайды мынау пәни тіріде. Қаны бірдің жаны бір, іс түскенде...

Жүрек саған арнадым

Сәл нәрсеге қиналасың қинайсың, Ашулансам кең кеудеге симайсың. Армандаған мақсатыма қол жетсе, Аз кем уақыт маған ләззат сыйлайсың. Тақ-тұқ соққан сағатқа ұқсап жүрегім, Уақытымды өлшеп жатыр білемін. Санай берсін, санаса да уақытымды, Ұзағырақ соқса екен тілегім. Ашысында тәттісінде тағдырдың, Кенде болмай басқалардан, алдым мың. Қиялымды жырымменен маздатып, Үміт отын жүрек, сенде жандырдым. Қуаныштан да өрекписің кейде сен, Ыссыдан да қысыласың терлесем. Жүрек саған не сыйлайын өмірде, Саған арнап өлең жазып бермесем. Насыреддин Қожырбайұлы

Бұл өмірде не жаман

Өмірге келдім іңгәлап, Иіскеп мені жатты анам. Тылсым дүние шартарап, Өмірге солай аттағам. Бес жастан кеиін сезіндім, Қызығын бала кезімнің. Жақсылыққа үйір боп, Жамандықтан безіндім. Бала қиял жетелеп, Сай-сала кезіп кетер ед. Тылсым дүние сырларын, Білуге талап етер ед. Телміріп қарап аспанның, Құс жолын оймен басқанмын. Құштар боп өмір сырына, Есігін мектеп ашқанмын. Шомылып білім нұрына, Сусындап өмір сырына. Өмір атты мұхитты, Жырладым қосып жырыма. Ат жалын тартып мінгесін, Өмірдің сырын білгесін. Жамандықтан жерініп, Аулақ салдым іргесін. Сыр сандықты ашқанмын, Білімге қадам басқанмын. Шомылып өмір нұрына, Жырымнан шашу шашқанмын. Талай жырлар оқылып, Көңілге терең тоқылып, Жақсымен жаман арасын, Жүрекпен сезіп ашқанмын. Бұл өмірде не жаман, Айтқан сөзді ұқпайтын, Айдаған жолдан...

Өмір қысқа

Күн қысқа, өмір қысқа, жанған шырақ, Жатады дамыл таппай жан қансырап. Өмірің бей берекет өтіп жатыр, Уақытша жаратқаннан алған сұрап. Көңіл құс, жырың тарғыл, сырың мөлтек, Бәріне бағынбайтын сезім тентек. Бірде тұл, бірде терең тулап тартқан, Ақындық жүрегіңе берген әнтек. Жатсада жан қансырап ағындайсың, Тағдырдың салғанына бағынбайсың. Тулаған теңіз болып шөл қысқанда, Көрінген көк жиектен сағымдайсың. Көрінген көкжиектен кексе кердең, Кәрілік қонағыңдай кешке келген. Күтесің амалың жоқ сабыр сақтап, Жан тәтті қорықпасаңда ештемеден. Насыреддин Қожырбайұлы

Искеу үшін жаратылған қызғалдақ

Искеу үшін жаратылған қызғалдақ, Сағынғанда жүрек шіркін сыздамақ. Естен кетпес жара түсіп жаныңа, Мәңгі бітпес жүрегіңде із қалмақ. Қайысады, майысады желменен, Шабыт беріп сезіміңді емдеген. Тылсым сезім тереңіне батырып, Күреңіткен ақын жанын тербеген. Содан кеиін іздейсің кеп іздейсің, Сағыныштан қоңырайған күздейсің. Қиял кеме, арман теңіз тулаған, Ойға шомып үмітіңді үзбейсің. Саған деген сезімімді тыймар ем. Сенің үшін сөз маржанын жыйнап ем. Бір өзіңе жымыңдаған көктегі, Түнгі аспанның жұлдыздарын сыйлар ем. Осы жолдар тек өзіңе арналған, Менің үшін қол жетпейтін мәңгі арман. Қылаң беріп нұрын төгер жаныма, Күш алатын арайлы аппақ таңдардан.

Жемқорлық

Біреуге жолап кетсең пайда іздейді. Түсірер қолға өзіңді айла іздейді. Сызылып ұзатылар қыз сияқты, Иіліп құрақ ұшып сіз, біз дейді… Заманның қалғандайма соры құрып, Адалдың кеудесінде зор ықылық. Қылғынып бүткіл дүние бара жатты, Жемқордың жемсауына тоғытылып. Пара алмасаң бересің пара қолдан, Алады берсең қолдан, бермесең жолдан. Парасыз ауа жұту қалып барад, Қалайша құтылармыз бұндай сордан. Дүниенің төрт бұрышын ақша тіреп, Жемқордық адал жанды сойды іреп. Адамшылық қыт болған бұл заманда, Қалайша өмір сүрер ақын жүрек. Апырай аузыңды ашшаң ақша дейді, Жай ғана қадам бассаң ақша дейді. Ақшасыз қалып барад өмір сүру, Ақшасыз жақыныңда үйітіп жейді. Бәр нәрсе өлшенеді ақшаменен, Арданда қымбат болды ақша деген. Ұшына пирамида ақша қойып, Қайран заман жаныңды жұлып жеген. Қайдасың қарапайым қазақшылық, Қайдасың...

Наурыз

Көктем келді бар әлемді таң қылып, Күміс кілем жауып берді таңғы шық. Жер ананың қуанышын бөлісе, Ерке желде алып қашты ән қылып. Қозы- лақтар асыр салып аулада. Шөл Құнажын жабысады қауғаға. Үзілердей майысады қызғалдақ, Тентек желден жанын сұрап сауғаға. Қара бұлыттар көшеді кеп жөңкиді, Нөсерлетіп құяды кеп кей-кейде. Асау бұлақ сыңғырлаған күлкісі, Көктем күні ашылмаған сыр бейне. Қарлы боран шаршатыпты даламды, Көктем келіп көк майсаға оранды. Саңырауқұлақ сығалайды сыртыңнан. Отқа тойған ауыл малы жарамды. Көктем келіп наурыз тойы тойланды, Бар тіршілік қуанышқа бойланды. Ақ мол болып бар мұсылман қуанып, Бір біріне өкпелерін жойғанды. Наурыз тойы мерекесі халқымның, Наурыз тойы бірегеиі салтымның. Наурыз тойы ұлт болмысы ежелгі, Қазақ үшін қымбат сенің бар тұрғың. Насыреддин Қожырбаев

Көктем сыйы

Күннің жылы шуағын аңсағанда, Бұрқасын қарлы аяздан шаршағанда, Күлімдеп көктем келді жайма шуақ, Әдемі сырын сыйлап барша адамға. Жымыңдап бар тіршілік ұйықтап жатқан, Үйреніп қуануды қозы лақтан. Сәбидің күлкісіндей сыңғырлайды, Шаттанып сыршыл бұлақ ағып жатқан. Аңсатып ару көктем келіп жеткен, Әсем қыр керіледі тау етектен. Көк майса қызыл кілем жамылып ап, Далам жатыр қысыңмен еңбек еткен. Бүршік жарған махаббат дірілдейді, Ерке сылқым арулар күлімдейді. Балаң жігіт ұрланып қарап қояр, Ұяңдықтан жүргені білінбейді. Сығалап туырлықтан сылқым ару, Жүрекке өрекпіген таппай дәру. Қарайды келе жатқан аттыларға, Жігіттің бір сөзіне болып зәру. Кетеді ойлар кезіп шартарапқа, Көктеммен қайта оянып махаббатта. Аңсаған сүйіктісін қайран ару, Түсуге дайын тұрар жанған отқа.

Маңғыстауым

Қарт Каспий жағасында Маңғыстауым, Алады сұлулығы көздің жауын. Мойынын көкке созған мұнаралар, Тілейді қазағымның есен сауын. Қарт Каспий жағасында Маңғыстауым, Сары далам сахаралы, заңғар тауым. Ыстықсың бар тұрғыңмен туған өлкем, Мен үшін, болмасада бақша бауың. Маңғыстау ұлы мекен асқақтаған, Ілгері көшпен бірге басқан қадам. Халқымның ауызекі жырларымен, Тұңғиық тылсым дүние сыр сақтаған. Үш жүз алпыс екі әулие мекен еткен, Жеткізген сол қасиетті текке тектен. Қасиетті мекенім Маңғыстауым, Қайтпайтын қара нарым алған беттен. Бұл жерден сонау заман хандар өткен, Көштетіп жер жаннатын таңдап өткен. Саураннан сан айналып кетсе дағы, Мекенін Маңғыстаудай аңсап өткен. Маңғыстау Машайықтың жатқан жері, Ашылған абыройын жапқан жері,- Жырлаған осылайша Түмен атам, Бір туар Адайымның Ақтаңгері. Мән беріп бұл жолдарға...

Тастанды

Жаралып ем жалғыз тамшы сұйықтан, Қысылып ақ шығып едім тұйықтан. Анашымның құрсағынан тоғыз ай, Кең дүниеге шығып едім болып таң. Анашым ай қандай жолға бастадың, Бүгінғана дүние есігін ашқаным. Не жазып ем шықпай жатып жарыққа, Әжетхана нәжісіне тастадың. Ақ әжемай не жазып ем мен саған, Сұлу жиен мен есеспе ем аңсаған. Қалайғана тәрбиеледің қызыңды, Соны менің түсінбейді бар санам. Демеушіме ед қыз балаға қырық үйден, Ата-ананың тәрбиесі мен бар түйген. Қалай ғана жүре аларсың жер басып, Босағасын аттап шығып бір үйден. Сорлы қазақ қайда кетіп барасың, Жоғалттыңба жақсы, жаман арасын. Ұрпағыңды сен осылай қорласаң, Қайдан барып қадір,қасиет табасың.

Құрдастарға

Құрдастарым ақ көңілді аң жарқын, Ойлап жүрер қамтып жүрер алды артын. Сендерге ұқсап әжуалап кім мені, Сендерге ұқсап ақ көңілден алдар кім. Алыс жүрсем бір көруге сағынам, Іздесеңдер қастарыңнан табылам. Қатарларың сиремесін әрдайым, Жатсам тұрсам жаратқанға жалынам. Сендерге ұқсап мазақтайды кім мені, Сендерге ұқсап ардақтайды кім мені. Өздеріңді көп ойлайтын боп алдым, Үлкендіктің қорасына кіргелі. Құрдастарым аман болсын жан жағың, Қызық көріп орындалсын арманың. Қыр астынан кәрілік кеп жетсе де, Ажал шіркін сала алмасын қармағын…