"Бестің шәйін" сағындым

Блог - Kipshakkyzy: Бестің шәйін сағындымБүгін алғашқы дәріс күні еді. Жайшылықта оңай деп жүрген түрік тілін мұнда келгенде тым терең білу керек екенін енді ұғынып жатырмын. Оқып жатқан салам түркология болғандықтан, кейін түрлі дәрістер өтеміз. Соның ішінде османлы түрік тілі деген дәріс болады алдағы жылдары. Қазіргі түрік тілін жетік игермесең, османлы түрік тілін меңгеру қиын соғады дейді. Сондықтан түрікшемді жақсарту үшін бір жыл түрік тілінен дайындық оқуға өтініш беріп қойғам. Алла қаласа бір жыл дайындық курсынан соң универді бастаймын.
Кеше тілдік деңгейіңді анықтап, топтарға бөлу үшін емтихан болған. Әлемнің қаншама елінен тілдік деңгейі әртүрлі студенттер жиналды. Соның ішінде Африкадан келген қара нәсілділердің ішінде бір грамм түрікше сөз білмейтіндер өте көп. Бұгін олардан шаршап шыққан мұғалімдер біздің топқа келгенде бір рахаттанып қалатынын айтты. ))
Сабақтан қайтып бара жатып қарным ашып кетті. Жолай кешкі асқа дейін жүрек жалғап алайын деп едім, студенттер асханадан шығып келе жатқанын көрдім. Кешкі астың уақыты сағат үштен кешкі онға дейін екен. Мұнда асханада қалаған тамағыңды таңдап ала аласың. Тек, алған тамағың өздерінің белгілеп қойған бағасынан асып кетпеуі керек. Қазақстанда жүргенде де тегін асханадан тамақ іштік қой. Бірақ тағамтану институтының белгілеп берген ережеден аспайды. Яғни, қуырылған тағамға қарағанда суға қайнаған быламықты көп беруші еді. Мұнда тамақтары ұнады. Сонымен қоса айран, жеміс шырыны, кола, спрайт сияқты сусындар мен қоса тәттінің түр-түрі жемістер, қауын-қарбыздар бар. Бармақ ізін басып ала бересің. Бірақ мұнда келгелі тәттіні әлі жемедім. Шәйсіз қызық емес сияқты. )) Шәйді тек таңғы аста ғана аласың. Оны өзінде ащы қызыл. Ашық болсын деп сұрамасаң. Біздегідей бөлмеде тәттімен шәйді соғып отыру деген жоқ. Жалпы бөлмеде шәй қойып ішуге тыйым салынған. Тамақтанғың келсе, алайда сырттағы асханаға баруға ерінсең жатақхана ішіндегі кантин таңнан түнге дейін жұмыс жасайды. Түрік кофесі де ащы. Оған кейін тоқталамын. Сондықтан нескафе ішемін барлық жерде. Өзіміздің шәйді сағындым. Қыздармен әңгімені жіберіп қойып, сүтті қою шәйді ішетін. Ұшақтан бастап, келгелі бері тек кола ішіп жүргем, кейін айрандарына көшіп алдым. Ұнайды. Біздегі шалап қой кәдімгі. Түріктер тамақпен бірге шәйді ішпейді. Айран не су ішеді. Сондықтан ба мұнда келгелі краннан су ішу деген ұғымды ұмыта бастадым. Су болсын, сусын болсын стаканға құймай 0,5 немесе 0,3 түріндегі құтымен береді. Ішкің келмесе кейін бөлмеңе апарып ішуге қолайлы.
Бөлмеге келген соң, түрікше сөздерге құлағым үйренсін деп, радио қосып наушникті құлағыма салып жатып ұйықтап кетіппін. Қатты шуылдаған дауыстан оянып кеттім. Сағат кешкі 20:15 екен. Не болып жатыр деп терезені ашып қарасам, жүзден аса студенттер қарсылық көрсетіп митинг жасап айқайлап жатыр екен. Солайша әр жатақхана алдына жиналып, қарсылық көрсетіп жатыр. Сөздеріне үңілсем, бүгін кешкі аста бір сусын алсаң, басқа сусын түрінен бермегенін сөз етіп, бір ауыздан хормен айқайлап, ұрандатып жатыр екен. Таң қалдым, мұншама адам қалай жиналып, ұйымдасып шыққан деп. Осыған қарап, бұл елде сөз бостандығы еркін екенін байқадым. Өзім елде универде оқып жүргенде білем ғой, тоталитарлық жүйе еді. Біздің халықтың санасында да үрей бар. «Қой, нем бар. Тыныш жүрейін, ертең оқудан шығып қалармын» деген оймен өзімізді басып, бұғып жүреміз. Бас көтергендерді халық жауы етіп шығарады. Бөлмедегі қыздардан сұрасам, мұндай нәрсе үйреншікті нәрсе екен мұнда. Универдің алаңынан да байқадым. Сабаққа кетіп бара жатып көрем, мұнда студенттер түрлі саяси, әлеуметтік жағдайларға қарсылықтарын білдіріп, плакаттар іліп, әр түрлі шаралар ұйымдастырып тұрады. Кейде ойлап қоям, бұлардың сабағы басқа айналысатын ісі жоқ па екен деп. ))
Kipshakkyzy

Өмірді сүйетін жан

    Ұқсас посттар

    21 пікір

    bizbike
    Шайлары шынымен ащы қайыршылардың, бірақ ашық пікірін білдіріп, шулай беретіндері жақсы екен. Жақсы да, қауіпті де.
    Marco
    Неге қайыршы?
    Kipshakkyzy
    Соны айтам, неге қайыршы дейсіз?
    asaubota
    Батыста қайыршы, албасты, қасқа сияқты сөздер солай қолданыла береді
    bizbike
    Тұқымдары жайылғырлар деген мағынада жазғаным ғой
    asaubota
    соны тек біз түсінген шығармыз
    asaubota
    түріктер саясат, құқық жағынан сауатты. ондай жиындар, ұрандар жиі болып тұрады
    Qobylandy
    «Бес» дегенді орысшаның тура мағынасында қабылдап қалдым-ау деймін басында
    ken
    Өзбектерде шағатай тілі деген бар. Ескі өзбек тілі болып есептеледі. Демек түріктерде де сондай ескі тілдері бар де. Араб әліппесімен үйрететін шығар оны, ия?
    Beytanis
    Осман түрікшесі дейді. ХІХ ғасыр-ХХ ғасыр алғашқы кезеңіндегі қазақ төте жазуы секілді оларда араб әліпбиін қолданған.
    ken
    Иә, онысы түсінікті ғой. Білгім келгені, Осман түрікшесін оқытқан кезде арабица арқылы оқытады ма екен, әлде латиницамен ба, соны сұрағанмын.

    «Төте жазу» деп аты айтып тұрғандай Байтұрсыновтың құрастырған әліпбиі арабицаның ережелеріне бағынбайтын. Яғни әр дыбысты жеке әріппен белгілейтін, төтесінен жасалған әліпби еді. Ал Байтұрсыновқа дейін, мысалы, «керек» деген сөз, шамамен, былай — «крк» деп жазылатын болған. Оның «керік/көрік/кірік» емес, «керек» екені мәтіннің контекстіне қарап анықталған. Сосын кейбір дауысты дыбыстардың әртүрлі әріптермен белгіленетіні тағы бар. Очм, сплошной мазохизм болған.
    Beytanis
    Үйренемін деушілер бәлкім солай оқитын шығар. Шағатай тілінен хабарың бар ма? Қазіргі өзбек тілі мен сөз саптауынан көп алшақ емес болар…
    ken
    Жоғарыда
    Сосын кейбір дауысты дыбыстардың әртүрлі әріптермен белгіленетіні тағы бар
    деген жерде "дауыссыз дыбыстар" дегім келген. Қате кетіпті.

    Шағатай тілі өзбекшеден араб, әсіресе парсы сөздерінің көпшілігімен ерекшеленеді.
    Beytanis
    Түсінікті. Көбіне поэзия тілі болғандықтан солай ғой. Сол кезеңдегі Орталық Азия халықтарына ортақ дүние.
    AKY
    өзіме шайлары ұнаған. түрік шайынан бөлек, старбакстың шайын ішіп жүрдік еще.
    asaubota
    түріктің шәйі темекімен әдемі кетеді
    Zhan
    Шай мен темекі демекші, қазақ-түрікте оқыдым ғо, со кезде түрік қыздар мен жігіттер қып-қызыл шайды стаканымен ұстап столовыйда ғана емес, сыртта темекі шегіп тұрған жерінде де ішіп тұратын темекісін шегіп қойып. Сосын кола мен сникерсті де көп жейді. Асқазандары қалай құртылмайды десейші. Дәл солар сияқты шай мен кола ішсем менің асқазаным давно құритын ед.
    asaubota
    Нұрмедиада біреулер бар солай шәй-кофелерін ұстап далада тартып жүрген, магазиннен кола мен сникерс алдыратын біреу де бар
    AKY
    шіркіііін десиш))))
    bizbike
    Айтпақшы, Rize деген қандай шай? Дәмі күшті, аудармасын таба алмадым бірақ.
    asaubota
    Ризе деген шәй шығаратын қаланың аты. сондықтан да Ризе чай деп аталады
    Тек тіркелген және сайтқа логинімен кірген қолданушылар ғана пікір жаза алады.